پیش‏ بینی رواناب با استفاده از مدل‏ های هوشمند

نویسندگان

1 استاد گروه آموزش، برنامه ‏ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران، کرج

2 دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری

3 دانشیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج

4 مدرس دانشگاه فنی و حرفه ‏ای، یزد

5 رئیس ادارۀ منابع طبیعی شهرستان بافق

doi
10.22059/ije.2017.63228
چکیده

پیش‏بینی رواناب رودخانه‏ها به‌دلیل اهمیت زیاد آن در برنامه‏ریزی‏ها، بهره‏برداری از مخازن و همچنین مدیریت آب‏‏های سطحی همواره مورد توجه مسئولان، برنامه‏ریزان و مهندسان آب و منابع آبی بوده است. از طرفی، به‌دلیل تغییرات زمانی و مکانی موجود، روابط غیرخطی و عدم قطعیت و بسیاری از عوامل دیگر پیش‏بینی رابطۀ بارش‌ـ رواناب بسیار مشکل است، اما امروزه استفاده از سامانه‏های هوشمند در پیش‏بینی چنین پدیده‏های پیچیده‌ای می‏تواند مفید و مؤثر باشد. در این پژوهش سعی شده است با استفاده از داده‏های هواشناسی و هیدرومتری طی دورۀ زمانی 1349-1350 تا 1390-1391 رواناب در حوضۀ آبخیز امامه با استفاده از مدل‏های شبکۀ عصبی پرسپترون چندلایه، تابع پایۀ شعاعی و سیستم عصبی فازی تطبیقی تخمین زده شود. نتایج نشان داد از بین مدل‏های یادشده سیستم عصبی فازی تطبیقی عملکرد بسیار زیادی داشته است و به‌خوبی می‏تواند رواناب را پیش‏بینی کند به‌طوری‏که با توجه به خطاها ساختار 54 با هشت ورودی شامل بارندگی و دبی تا تأخیر دو روز و دما، تبخیر و تعرق و رطوبت نسبی همان روز که دارای تابع عضویت گوسی و جداسازی از نوع خوشه‏ای با خطای MSE، RMSE و MAE به‌ترتیب 001/0، 025/0 و 008/0 در مرحلۀ آموزش و 001/0، 026/0 و 008/0 در مرحلۀ آزمایش به‌عنوان بهترین مدل حوضۀ امامه بوده است.