پیش بینی رواناب با استفاده از مدل های هوشمند
نویسندگان
1 استاد گروه آموزش، برنامه ریزی و مدیریت محیط زیست، دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران، کرج
2 دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری
3 دانشیار گروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
4 مدرس دانشگاه فنی و حرفه ای، یزد
5 رئیس ادارۀ منابع طبیعی شهرستان بافق
doi
10.22059/ije.2017.63228چکیده
پیشبینی رواناب رودخانهها بهدلیل اهمیت زیاد آن در برنامهریزیها، بهرهبرداری از مخازن و همچنین مدیریت آبهای سطحی همواره مورد توجه مسئولان، برنامهریزان و مهندسان آب و منابع آبی بوده است. از طرفی، بهدلیل تغییرات زمانی و مکانی موجود، روابط غیرخطی و عدم قطعیت و بسیاری از عوامل دیگر پیشبینی رابطۀ بارشـ رواناب بسیار مشکل است، اما امروزه استفاده از سامانههای هوشمند در پیشبینی چنین پدیدههای پیچیدهای میتواند مفید و مؤثر باشد. در این پژوهش سعی شده است با استفاده از دادههای هواشناسی و هیدرومتری طی دورۀ زمانی 1349-1350 تا 1390-1391 رواناب در حوضۀ آبخیز امامه با استفاده از مدلهای شبکۀ عصبی پرسپترون چندلایه، تابع پایۀ شعاعی و سیستم عصبی فازی تطبیقی تخمین زده شود. نتایج نشان داد از بین مدلهای یادشده سیستم عصبی فازی تطبیقی عملکرد بسیار زیادی داشته است و بهخوبی میتواند رواناب را پیشبینی کند بهطوریکه با توجه به خطاها ساختار 54 با هشت ورودی شامل بارندگی و دبی تا تأخیر دو روز و دما، تبخیر و تعرق و رطوبت نسبی همان روز که دارای تابع عضویت گوسی و جداسازی از نوع خوشهای با خطای MSE، RMSE و MAE بهترتیب 001/0، 025/0 و 008/0 در مرحلۀ آموزش و 001/0، 026/0 و 008/0 در مرحلۀ آزمایش بهعنوان بهترین مدل حوضۀ امامه بوده است.