هویت‌یابی مکانی-فضایی عناصر شهری با تأکید بر مؤلفه‌های کالبدی–عملکردی (مطالعه موردی: مساکن بومی جلگه‌ی غربی گیلان)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد خلخال، دانشگاه آزاد اسلامی، خلخال، ایران

2 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

3 دانشیار گروه معماری، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 استادیار گروه معماری، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.

doi
10.22080/usfs.2021.18897.1993
چکیده

مسکن به‌عنوان یکی از مهمترین عناصر شهری محسوب می‌شود که هویت‌یابی مکانی-فضایی آن می‌تواند القاءکننده‌ی نوعی وابستگی و احساس تعلق و تعهد در بین ساکنان گردد. با این حال، امروزه کالایی شدن مسکن و توجه به سودآوری این بخش، عدم توجه به الگوهای سنتی و عناصر هویت‌ساز را در طراحی ساخت‌وسازها به دنبال داشته است. با توجه به اهمیت مسکن و هویت‌مندی آن، هدف از تحقیق حاضر بررسی هویت‌یابی مکانی-فضایی مساکن شهری با تأکید بر مؤلفه‌های کالبدی–عملکردی و کاربست آن‌ها در طراحی مساکن آتی در راستای دست‌یابی به هویت پایدار و ارتقای حس و تعلق مکانی در جلگه‌ی غربی گیلان (شهرهای تالش، صومعه‌سرا و رضوانشهر) می‌باشد. در این راستا، روش تحقیق کاربردی با ماهیت توصیفی-تحلیلی می‌باشد که برای جمع‌آوری اطلاعات از روش اسنادی-میدانی (مشاهده، مصاحبه و پرسشگری) استفاده شده است. جامعه‌ی آماری تحقیق نیز مساکن شهرهای مورد مطالعه می‌باشد که از روش نمونه‌گیری هدفمند برای انتخاب حجم نمونه استفاده شده است. همچنین به‌منظور تجزیه و تحلیل اطلاعات از آزمون‌های تحلیل واریانس، ضریب رگرسیون و پیرسون بهره گرفته شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که بیشترین تأثیرگذاری بر هویت‌یابی مساکن محدوده‌ی مورد مطالعه بر مبنای شاخص‌های کالبدی-عملکردی مربوط به مؤلفه‌ی انطباق مسکن با سایر فضاها و عملکردها می‌باشد. همچنین در شهرهای تالش و صومعه‌سرا در وهله‌ی دوم انطباق مسکن با اقلیم و در رضوانشهر انطباق مسکن با فرم و عملکرد قرار دارد. همچنین می‌توان گفت که مهمترین عامل هویت‌یابی مکانی-فضایی مساکن جلگه‌ی غربی گیلان تشابه/تمایز (تشابه مساکن با یکدیگر در منطقه و تمایز با مساکن مناطق دیگر) می‌باشد.