بررسی عوامل مؤثر بر کارایی فنی در بانک های ایران با استفاده از الگوی اثرات مختلط/چندسطحی
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی مؤسسهی مطالعات و پژوهش های بازرگانی
2 عضو هیأت علمی دانشگاه علامه طباطبایی
doi
چکیده
این مطالعه به شناسایی عوامل مؤثر بر کارایی فنی در بانکداری ایران با استفاده از دادههای تابلویی ناموزون 17 بانک دولتی و خصوصی فعال در صنعت بانکداری ایران (87-1375) اختصاص دارد. در انجام این شناسایی، ابتدا درجهی کارایی، به تفکیک هر بانک و با استفاده از تابع هزینهی ترانسلوگ چندمحصولی با جزء خطای ترکیبی، برآورد میشود. در مرحلهی بعد، به تحلیل عوامل مؤثر بر کارایی با توجه به متغیرهای فردی و ساختاری (به-صورت نوع مالکیت/ جنس فعالیت) در هر بانک و آثار ناشی از اعمال تسهیلات قانونی در این صنعت، در قالب یک الگوی اثرات مختلط/چندسطحی پرداخته میشود. نتایج برآورد نشان میدهد که اگرچه متوسط کارایی بانکهای دولتی در طول زمان بهبود یافته، در مقایسه با کارایی بانکهای غیردولتی نسبتی کاهنده داشته است. همچنین، نتایج الگوی اثرات مختلط/چندسطحی در تحلیل دلیل اختلاف کارایی بانکها نشان میدهد که 57 درصد اختلاف میان کارایی بانکها از طریق جنس فعالیت/نوع مالکیت بانکها (تجاری دولتی، تجاری غیردولتی، تخصصی دولتی) و 15درصد اختلاف کارایی به اثرات ناشی از تسهیلات قانونی که بانکهای دولتی ملزم به اعطا هستند، بازمیگردد. بهعلاوه، در سطح متغیرهای فردی تأثیرگذار بر کارایی هر بانک، بررسیها نشان داد که پوشش اتوماسیون به نسبت سایر متغیرهای مندرج در الگو، از بیشترین اثر بر بهبود کارایی فنی در بانک ها برخوردار است. طبقهبندی JEL: C12, C23, C24, C87