ارزیابی ویژگی های هیدروشیمیایی و کیفیت آب چشمه ها و چاه های محدودۀ دریاچۀ زریوار
نویسندگان
1 استادیار گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان
doi
10.22059/ije.2017.63235چکیده
این پژوهش با هدف بررسی ویژگیهای فیزیکوشیمیایی، هیدروژئوشیمیایی، رخسارههای هیدروشیمیایی، تعادل ترمودینامیکی، مکانیسمهای کنترلکنندۀ وضعیت شیمیایی آب هفت چشمه و 15 چاه محدودۀ دریاچۀ زریوار بر اساس 15 متغیر کیفیت آب طی سالهای 1377 تا 1392 و همچنین مقایسۀ کیفیت آب چشمهها و چاهها و تغییرات فصلی آنها انجام شد. تحلیلها و مقایسات آماری بر اساس نمودارهای پایپر، شولر، دورو، لودویگ-لنگلایر، ویلکوکس و گیبس، نسبتهای یونی مختلف، شاخصهای اشباع و آزمونهای ویلکاکسون و من-ویتنی انجام گرفت. یونهای فراوان شامل بیکربنات، کلسیم و منیزیم است که دلیل آن انحلال سنگهای کربناته در منطقۀ تغذیۀ آبهای زیرزمینی است. نسبت کلسیم به منیزیم در آب همۀ چشمهها و چاهها بهدلیل انحلال کانیهای سیلیکاته بین دو تا نُه، سختی آب بیشتر از 300 میلیگرم در لیتر کربنات کلسیم یا بهبیانی خیلی سخت بود. دو رخسارۀ هیدروشیمیایی اصلی شامل کلسیم- منیزیم- بیکربنات و کلسیم- منیزیم- بیکربنات- سولفات بود که نتیجۀ فرایندهای تغییردهندۀ شیمی آب طی مسیر جریان و سنگشناسی تشکیلات زمینشناسی زیرین منطقه است. نسبتهای یونی Mg/Ca در برابر Cl و نمودارهای گیبس بیان میکند که اهمیت فراوان مکانیسمهای تعامل سنگ و آب، تبادل کاتیونی و انحلال کانیهای کربنات و سیلیکات در تعیین کیفیت شیمیایی آب چشمهها و چاههای منطقه بود.