ارزیابی ویژگی‏ های هیدروشیمیایی و کیفیت آب چشمه‏ ها و چاه‏ های محدودۀ دریاچۀ زریوار

نویسندگان

1 استادیار گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کردستان

doi
10.22059/ije.2017.63235
چکیده

این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‏های فیزیکوشیمیایی، هیدروژئوشیمیایی، رخساره‏های هیدروشیمیایی، تعادل ترمودینامیکی، مکانیسم‌های کنترل‌کنندۀ وضعیت شیمیایی آب هفت چشمه و 15 چاه محدودۀ دریاچۀ زریوار بر اساس 15 متغیر کیفیت آب طی سال‌های 1377 تا 1392 و همچنین مقایسۀ کیفیت آب چشمه‏ها و چاه‌ها و تغییرات فصلی آنها انجام شد. تحلیل‏ها و مقایسات آماری بر اساس نمودارهای پایپر، شولر، دورو، لودویگ-لنگلایر، ویلکوکس و گیبس، نسبت‌های یونی مختلف، شاخص‏های اشباع و آزمون‏های ویلکاکسون و من-ویتنی انجام گرفت. یون‌های فراوان شامل بی‌کربنات، کلسیم و منیزیم است که دلیل آن انحلال سنگ‌های کربناته در منطقۀ تغذیۀ آب‌های زیرزمینی است. نسبت کلسیم به منیزیم در آب همۀ چشمه‏ها و چاه‌ها به‌دلیل انحلال کانی‏های سیلیکاته بین دو تا نُه، سختی آب بیشتر از 300 میلی‏گرم در لیتر کربنات کلسیم یا به‌بیانی خیلی سخت بود. دو رخسارۀ هیدروشیمیایی اصلی شامل کلسیم- منیزیم- بی‌کربنات و کلسیم- منیزیم- بی‌کربنات- سولفات بود که نتیجۀ فرایندهای تغییردهندۀ شیمی آب طی مسیر جریان و سنگ‏شناسی تشکیلات زمین‏شناسی زیرین منطقه است. نسبت‌های یونی Mg/Ca در برابر Cl و نمودارهای گیبس بیان می‌کند که اهمیت فراوان مکانیسم‏های تعامل سنگ و آب، تبادل کاتیونی و انحلال کانی‏های کربنات و سیلیکات در تعیین کیفیت شیمیایی آب چشمه‏ها و چاه‌های منطقه بود.