تصحیح دبی حداکثر سالانه بر اساس انتخاب مناسبترین تابع توزیع احتمال در جنوب ایران
نویسندگان
1 استادیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس
2 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان
3 دانشیار، گروه مرتع و آبخیزداری، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج
4 دانشجوی دکتری، گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان، بندرعباس
doi
10.22059/ije.2017.63249چکیده
پژوهش حاضر با هدف انتخاب بهترین تابع توزیع آماری برای دبیهای حداکثر سالانه در استانهای جنوبی کشور ایران (سیستان و بلوچستان، فارس، کرمان، بوشهر و هرمزگان) از دادههای روزانۀ دبی 108 ایستگاه هیدرومتری (طول دورۀ آماری 1362ـ 1391) استفاده و دادههای یادشده با 65 تابع توزیع آماری موجود برازش داده شد و پس از انجام آزمونهای نکویی برازش با استفاده از محاسبات آماری، بهترین تابع توزیع آماری برای دبیهای حداکثر سالانه تعیین شد و در نهایت مقادیر بزرگی دبی با دورۀ بازگشتهای مختلف محاسبه و با نتایج بهدستآمده از توابع توزیع مرسوم شامل لوگ پیرسون سهپارامتره، لوگ نرمال سهپارامتره و توزیع ویکبای مقایسه شد. نتایج نشان داد در همۀ استانهای جنوبی کشور، تابع توزیع ویکبای با 2/43 درصد رتبۀ اول، تابع توزیع لوگ پیرسون سهپارامتره با فراوانی 6/13 درصد رتبۀ دوم و توزیع آماری لوگ نرمال سهپارامتره با فراوانی 5/6 درصد رتبۀ سوم بهترین توزیع آماری را به خود اختصاص دادهاند. شاخص میانگین خطای اریب (MBE) در برآورد دبی حداکثر سالانه نشان داد در دورۀ بازگشتهای 2، 5 و 10 سالۀ توزیع آماری ویکبای و در دورۀ بازگشتهای 25، 50 و 100 سالۀ توزیع آماری لوگ پیرسون سهپارامتره برآورد بهتری داشته است. همچنین با مقایسۀ شاخص جذر میانگین مربع خطا (RMSE) و متوسط قدر مطلق درصد خطا (MAPE) در دو توزیع آماری ویکبای و لوگ پیرسون سهپارامتره مشخص شد که در دورۀ بازگشتهای مختلف توزیع آماری ویکبای برآورد بهتری از لحاظ این شاخص داشته است. بنابراین، در مناطق جنوبی کشور، کاربرد توزیع ویکبای در تحلیل فراوانی وقوع سیلاب بهمنظور پیشبینی دقیقتر مقادیر دبی حداکثر سالانه در دورۀ بازگشتهای مختلف، میتواند راهگشا باشد.