برنامۀ تعاملات دینداری برای دانشجویان: ساخت و روایی یابی
نویسندگان
1 گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2 گروه کودکان استثنایی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
3 گروه کودکان استثنایی دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران، تهران، ایران
4 گروه مدیریت راهبردی، دانشکده مدیریت، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران، ایران
5 'گروه روانشناسی تربیتی و تحولی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
6 گروه روانشناسی عمومی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران
7 گروه فلسفه، دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
8 'گروه روانشناسی، پژوهشکده اخلاق و تربیت، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران
9 گروه دین شناسی تطبیقی، مرکز پژوهش ادیان جهان، تهران، ایران
10 گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران
11 گروه روانشناسی بالینی، دانشکده علوم رفتاری و سلامت روان، انستیتو روانپزشکی تهران، تهران، ایران
12 گروه روانشناسی تربیتی و مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
13 گروه علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه قم، قم، ایران
14 گروه روانشناسی، پژوهشکده علوم رفتاری، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
15 گروه کودکان استثنائی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
16 گروه مبانی فلسفی و اجتماعی آموزش و پرورش، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
17 'گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
18 گروه روانشناسی، دانشکده آموزش، دانشگاه هاروارد، ایالت ماساچوست، آمریکا
19 'گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
20 گروه علوم تربیتی، پردیس نسبیه، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
21 گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران
22 گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
23 گروه کودکان استثنائی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
24 گروه کودکان استثنائی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.22108/ppls.2019.112822.1519چکیده
چکیده چکیده تاکنون برنامههای بسیاری در زمینۀ تربیت دینی و ارتقای دینداری در کشور طراحی و اجرا شده است. اما اثربخش بودن این برنامهها مورد تردید پژوهشی است. به همین دلیل بنیانگذاری نوعی تربیت دینی که بتوان اثربخشی آن را به لحاظ تجربی آزمود، لازم است. بهمنظور پرداختن به این ضرورت ، هدف این پژوهش ساخت و روایی-یابی برنامه آموزشی تعاملات دینداری برای دانشجویان بوده است. پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ نحوۀ گردآوری دادهها نیمهآزمایشی با طرح پیشآزمون پسآزمون با گروه کنترل (چند گروهی با یک گروه کنترل) بوده است. گروه آزمایش شامل 117 دانشجو بوده است که به روش در دسترس انتخاب شدند و در قالب ده گروه آزمایشی هر یک تحت آموزش یکی از خردهبستههای بستۀ مذکور قرار گرفتند. بهمنظور سنجش دینداری و مؤلفههای آن از فرم کوتاهمقیاس دینداری خدایاری فرد و همکاران استفاده شد. نتایج نشان داد بستۀ آموزشی مذکور بر باورها و رفتارهای دینی اثر معنادار داشته، اما بر نمرۀ دینداری کلی و عواطف دینی اثر معناداری نداشته است. اثربخشی بستۀ آموزشی بر باورها و رفتارهای دینی را میتوان با مفاهیم تأثیر ظاهر بر باطن، تولی و برادری، حمایت اجتماعی، سرمشقگیری معنوی یا دینی و ترادف معنویت و دینداری در نگاه اسلامی، تبیین کرد. همچنین این مطالعه نشان داده است در کاربرد روش تجربی برای بررسی اثربخشی برنامۀ تربیت دینی محدودیتهای جدی وجود دارد، بهگونهای که این محدودیتها بهعنوان نوعی آسیبشناسی میتواند نتایج مطالعه را تحت تأثیر قرار دهد.
