فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شروط غیرمنصفانه یکی از مسائل قابل بحث در زمینه شروط ضمن عقد است که تعادل قراردادی را برهم می‌زند. در دنیای امروز نیز گسترش قراردادهایی که در آنها یکی از طرفین به دلیل برخورداربودن از موضع برتری، شروطی را در قرارداد بگنجاند که نسبت به ‌طرف مقابل قرارداد، غیرمنصفانه است، روزافزون می‌باشد. در این میان، بانک‌ها با توجه به منابع مالی که در اختیار دارند، عمدتاً شروطی را در قراردادها و در مقابل مشتریان می‌گنجانند که در ظاهر از اصل صحت تبعیت کرده و بر اساس اصول قراردادی صحیح منعقد شده‌اند، اما در باطن به نوعی شروط تحمیلی قلمداد شده و مشتری بر اساس نیاز اقتصادی که دارد، از روی ناچاری به این شروط غیرمنصفانه تن می‌دهد. این در حالی است که مسئله یادشده با اهداف نظام بانکداری بدون ربا که مبتنی بر استقرار نظام پولی ـ اعتباری بر اساس حق و عدل و در راستای تنظیم گردش صحیح پول و اعتبار و در جهت سلامت و رشد اقتصاد کشور است، منافات دارد. نتیجه نهایی قبول این شروط از سوی طرفین قراردادها، خدشه‌دارشدن اصل عدالت و ایجاد بی‌اعتمادی میان بانک و مشتریان و فعالان اقتصادی و در نهایت، فساد در عرصه نظام پولی و بانکی خواهد بود. با توجه به اهمیت این مسئله، در مقاله حاضر، ضمن بررسی مفهوم و مبانی شروط غیرمنصفانه به بررسی مصادیق این شروط در قراردادهای بانکی پرداخته و راهکارهایی جهت اصلاح و برون‌رفت از وضعیت حاضر قراردادهای بانکی ارائه می‌شود.