ارزیابی نقش طرح پخش سیلاب سرچاهانـ هرمزگان در تغذیۀ مصنوعی آب زیرزمینی
نویسندگان
1 استادیار، پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
2 دکتری آبشناسی، پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
3 کارشناس ارشد آب زیرزمینی، پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی
doi
10.22059/ije.2017.62507چکیده
اگرچه بیشتر اقلیم کشور ایران خشک و نیمهخشک است، سالانه حجم شایان توجهی آب از طریق سیلابها از دسترس خارج میشود. بنابراین، سامانههای پخش سیلاب برای کنترل سیل و مواجهه با کمآبی قریب به سه دهه است که در کشور اجرا میشوند. هدف از این پژوهش، بررسی تأثیر شبکۀ پخش سیلاب منطقۀ سرچاهان استان هرمزگان بر تغذیۀ مصنوعی سفرۀ آب زیرزمینی با استفاده از راهکار حجم کنترلی است. سامانۀ پخش سیلاب یادشده در عرصهای به مساحت 840 هکتار اجرا شده است. پس از بررسی آبنمود چاهها، آبنگار بارش و حجم سیلابهای واردشده به سیستم، با بررسی نوسانات سطح آب زیرزمینی در چاههای مشاهدهای، تأثیر طرح پخش سیلاب در تغذیۀ مصنوعی سفرۀ آب زیرزمینی بررسی شد. نتایج نشان داد تراز آب زیرزمینی در چاههای مشاهدهای واقع در عرصه، بعد از سیلگیریهای اولیه افزایش نسبی داشتهاند بهطوری که آبنمود چاه مشاهدهای واقع در عرصۀ پخش، افزایش شایان توجهی حدود 34/1 متر را نشان میدهد. همچنین، تغییرات سطح آب زیرزمینی در محدوده حجم کنترل با روند تغذیه/برداشت کاملاً همخوانی دارد و بر همین اساس در سال 1386 سطح آب زیرزمینی به میزان 43/4 متر افزایش داشته است. نتایج بررسیها نشان داد در دشت گهکم-سعادتآباد، بارندگیهای با بیش از 60 میلیمتر یا بارشهای متوالی با مقادیر زیاد، به تغذیه در عرصۀ پخش سیلاب منجر میشوند. در مجموع، نتایج تحقیق نشان داد پروژۀ پخش سیلاب سرچاهان در سالهای بررسیشده نتوانسته است در حد انتظار سهم تغذیه را به شکل معناداری افزایش دهد.
