تبیین تحولات رخسارههای هیدروشیمیایی آبخوان سراب با استفاده از روشهای خوشهبندی میانگین فازی و تحلیل خوشه سلسله مراتبی
نویسندگان
1 استاد، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز
2 دانشجوی دکتری، گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز
3 استاد، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران
doi
10.22059/ije.2017.62624چکیده
در پژوهش حاضر، خوشهبندی مجموعهای از دادههای هیدروشیمیایی آبخوان سراب با استفاده از روشهای خوشهبندی C-میانگین فازی (FCM) و تحلیل خوشۀ سلسلهمراتبی (HCA) انجام شده و کاربرد آنها در تبیین رخسارههای هیدروشیمیایی مطالعه شد. خوشههای آماری شباهت مکانی را بررسی میکنند و نشان میدهند خوشهها مطابقت هیدروژئولوژیکی با رخسارههای هیدروشیمیایی آبخوان دارند. نمونههای آب زیرزمینی با استفاده از بهینهکردن تعداد خوشه و درجۀ فازیشدگی با استفاده از روش Cـ میانگین فازی به چهار خوشه طبقهبندی شدند. از دادههای 49 نمونه آب زیرزمینی و 12 متغیر هیدروشیمیایی منطقۀ مطالعهشده استفاده شد. نتایج این دو روش مراکز خوشه را تولید میکند که در تشخیص فرایندهای فیزیکی و شیمیایی تغییرات هیدروشیمی منطقۀ مطالعهشده مؤثر است. روش FCM روشی مناسب در تحلیل دادهها در بیان توزیع رخسارههای هیدروشیمیایی است. نتایج نشان داد رویۀ خوشهبندی برای تخصیص نمونههای شیمیایی آب زیرزمینی به گروههای همگن توسط روش FCM ابزاری مهم در تشخیص رخسارههای هیدروشیمیایی آبخوان است و این روش در تحلیل دادههای مرزی، نسبت به روش HCA که تغییراتی واضح و ناگهانی دارد؛ تواناتر است.