تبیین تحولات رخساره‌های هیدروشیمیایی آبخوان سراب با استفاده از روش‌های خوشه‌بندی میانگین فازی و تحلیل خوشه سلسله مراتبی

نویسندگان

1 استاد، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز‌

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم زمین، دانشکدۀ علوم طبیعی، دانشگاه تبریز، تبریز‌

3 استاد، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه خوارزمی تهران، تهران‌

doi
10.22059/ije.2017.62624
چکیده

در پژوهش حاضر، خوشه‏بندی مجموعه‏ای از داده‏های هیدروشیمیایی آبخوان سراب با استفاده از روش‏های خوشه‏بندی C-میانگین فازی (FCM) و تحلیل خوشۀ سلسله‌مراتبی (HCA) انجام شده و کاربرد آنها در تبیین رخساره‏های هیدروشیمیایی مطالعه شد. خوشه‏های آماری شباهت مکانی را بررسی می‏کنند و نشان می‏‏دهند خوشه‏ها مطابقت هیدروژئولوژیکی با رخساره‏های هیدروشیمیایی آبخوان دارند. نمونه‏های آب زیرزمینی با استفاده از بهینه‌کردن تعداد خوشه و درجۀ فازی‌شدگی با استفاده از روش C‌ـ میانگین فازی به چهار خوشه طبقه‏بندی شدند. از داده‏های 49 نمونه آب زیرزمینی و 12 متغیر هیدروشیمیایی منطقۀ مطالعه‌شده استفاده شد. نتایج این دو روش مراکز خوشه را تولید می‏کند که در تشخیص فرایندهای فیزیکی و شیمیایی تغییرات هیدروشیمی منطقۀ مطالعه‌شده مؤثر است. روش FCM روشی مناسب در تحلیل داده‏ها در بیان توزیع رخساره‏های هیدروشیمیایی است. نتایج نشان داد رویۀ خوشه‏بندی برای تخصیص نمونه‏های شیمیایی آب زیرزمینی به گروه‏های همگن توسط روش FCM ابزاری مهم در تشخیص رخساره‏های هیدروشیمیایی آبخوان است و این روش در تحلیل داده‏های مرزی، نسبت به روش HCA که تغییراتی واضح و ناگهانی دارد؛ تواناتر است.