سایش در روابط اعضای هیئت علمی دانشگاههای وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و ارائه راهکارهایی برای بهبود آن
نویسندگان
1 استادیار گروه نوآوری آموزشی و درسی، مؤسسه پژوهش و برنامه ریزی آموزش عالی، تهران، ایران
doi
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی میزان سایش در روابط میان اعضای هیئت علمی دانشگاههای وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و ارائه راهکارهایی برای بهبود آن انجام شد. رویکرد پژوهش کمّی بود و از روش توصیفی از نوع مطالعات همبستگی و روش تحلیل رگرسیون چندگانه و ابزار پرسشنامه برای اجرای آن بهره گرفته شد. جامعه آماری اعضای هیئت علمی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی دولتی وابسته به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری کشور بودند که با استفاده از روش نمونهگیری تصادفی طبقهای تعداد 601 نفر انتخاب شدند. یافتههای پژوهش بیانگر آن است که ۲۴/۵۶ درصد از اعضای هیئت علمی شرکتکننده در این پژوهش در دوره کاری خود در معرض سایش بودهاند و در این میان اعضای هیئت علمی زن و مجرد با مرتبه علمی استادیاری و وضعیت استخدامی پیمانی سایش اجتماعی را بیشتر از دیگر ابعاد سایش (کلامی و فیزیکی) تجربه کردهاند. همچنین نتایج پژوهش نشان داد که عوامل سازمانی و فردی با سایش رابطه معنادار دارد و تغییرات واریانس سایش در میان اعضای هیئت علمی را در سطح بالایی تبیین و پیشبینی میکند. بر پایه نتایج به دست آمده از آزمون رگرسیون عوامل سازمانی نسبت به عوامل فردی با قدرت بیشتری سایش را پیشبینی میکند و از میان مؤلفههای پنجگانه تشکیلدهنده عوامل سازمانی، دو عامل فرهنگ سازمانی و رهبری دانشگاهی ضمن داشتن رابطه معنادار و غیرمستقیم با سایش، نسبت به دیگر مؤلفهها قدرت بیشتری در تبیین سایش دارند و سه مؤلفه قوانین و مقررات، تبعیض سازمانی و فرهنگ و جامعه از نظر قدرت پیشبینی تغییرات سایش و تبیین آن به ترتیب در جایگاه سوم تا پنجم قرار دارند. برای رسیدن به راهکارهای مناسب به منظور بهبود آسیب سایش در نهادهای آموزش عالی و در میان اعضای هیئت علمی بسان کنشگران اصلی این نهادها از روش گروههای کانونی استفاده شد که بازنگری در برنامههای جامعه پذیری اعضای هیئت علمی، تمرکززدایی در جذب و بازنگری در مفاد آیین نامه ارتقا، پرهیز از سیاستزدگی و لزوم مشارکت دانشگاهیان در انتخاب رؤسای دانشگاهی بر پایه شایسته سالاری، تبدیل سایش به یک گفتمان کلان اجتماعی - ساختاری، راه اندازی سازوکار فرجام خواهی شفاف و بازخورد دهنده و دارای قدرت ساختاری به ترتیب از جمله راهکارهایی است که از منظر شرکتکنندگان در جلسات گروه کانونی پژوهش میتواند راهی به سوی برونرفت از این آسیب بگشاید.
