اثر رگبارهای متوالی بر مولفههای فرسایش پاشمانی طی دو شدت مختلف بارندگی در شرایط آزمایشگاهی
نویسندگان
1 استاد گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس
2 دانش آموختۀ دکتری گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرّس و عضو انجمن آبخیزداری ایران
doi
10.22059/ije.2017.62640چکیده
واضح است که هیچ فرسایشی اتفاق نمیافتد مگر اینکه ابتدا جدایش توسط قطرات باران یا رواناب رخ دهد. فرسایش ناشی از اثر قطرات باران (RIIE) در نتیجۀ انرژی قطرات باران اتفاق میافتد. بدینمنظور مجموعهای از آزمایشها برای بررسی اثر رگبارهای متوالی بر مؤلفههای RIIE (مانند پاشمان بالادست، پاشمان پاییندست، پاشمان خالص، پاشمان کل و نسبت پاشمان بالادست/پاییندست) برنامهریزی شد. آزمایشها تحت شدتهای بارندگی 30 و 90 میلیمتر در ساعت و در شیب پلات 5 درصد روی یک نمونه خاک جمعآوریشده از مراتع حوضۀ آبخیز کجور در شمال ایران در شرایط شبیهساز باران و فرسایش خاک انجام پذیرفت. طبق نتایج مقایسۀ مؤلفههای پاشمان بالادست با پاییندست در شدت بارندگی 30 و همچنین در شدت بارندگی 90 میلیمتر در ساعت در توالیهای مختلف دلالت بر نبود اختلاف معنادار در آنها (05/0 > P) با استفاده از آزمون تحلیل واریانس یکطرفه در نرمافزار آماری SPSS نسخۀ 22 داشته است. همچنین تحلیل نتایج مقایسهای مؤلفههای RIIE شامل پاشمان بالادست، پاشمان پاییندست و پاشمان کل در توالی سوم، چهارم و پنجم در دو شدت بارندگی 30 و 90 میلیمتر در ساعت در سطح 95 درصد معنادار بود. در حالی که پاشمان خالص و نسبت بالادست/ پاییندست تحت شدتهای بارندگی 30 و 90 میلیمتر در ساعت در توالیهای مختلف رگبار غیرمعنادار (05/0 ≥ P) بوده است. همچنین نتایج بیانکنندۀ افزایش 5/2 برابری ضریب تغییرات پاشمان خالص و کل در شدت بارندگی 30 میلیمتر در ساعت نسبت به 90 میلیمتر در ساعت بود.
