واکاوی فقهی موانع مشروعیت سبدگردانی نهادهای مالی در بازار سرمایه
نویسندگان
1 مدیر گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی
2 مدیر گروه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی
3 طلبه سطح3، حوزه علمیه قم کارشناسی ارشد فقه ومبانی حقوق اسلامی، دانشگاه علامه طباطبایی
doi
چکیده
سبدگردانی، فعالیتی از جانب اشخاص حقوقی خبره در امر سرمایهگذاری موسوم به سبدگردانهاست که طی قراردادی تحت ضوابط و دستورالعملهای مصوب نهاد بورس، به نمایندگی از سرمایهگذار و از محل وجوه نقد، اوراق بهادار و مطالبات وی در مقابل دریافت کارمزدی متناسب با بازده سبد سهام، با اتخاذ استراتژی مناسب و لحاظ انتفاع سرمایهگذار نسبت به نگهداری یا خریدوفروش محتویات سبد در بازار سرمایه پایش صورت میدهند. با وجود نقش پررنگ سبدگردانی در بازار سرمایه و نیز گستردگی دامنه مخاطبان آن، موانعی در مشروعیت سبدگردانی به چشم میخورد که این امر واکاوی فقهی آنها را به شیوه توصیفی ـ تحلیلی و بررسی منابع کتابخانهای ضرورت بخشیده است. نتایج گویای آن است که دو عقد وکالت و جعاله از نزدیکترین عقود معهودی هستند که سبدگردانی قابلیت اندراج تحت آنها را دارد. البته طبق برخی از مبانی، این اندراج با ایراداتی مواجه است؛ اما در این فرض نیز تصحیح سبدگردنی با اختیار نظریه انحصارینبودن عقود و تمامبودن ادله اعتبار عقود غیرمعهود، امکانپذیر خواهد بود. همچنین پذیرش مشروعیت مورد تعهد سبدگردان به صورت مطلق، هموار نیست. ضمن اینکه در پذیرش مجرد ریسک و خطرپذیری به عنوان منشأ مشروع سود، تردید وجود دارد. همچنین ورود ضرر بر مشتریان به دنبال خلأهایی در برخی از مقررههای حاکم بر سبدگردانی، مشروعیت سبدگردانی را با اشکال مواجه میکند.