بررسی میزان تولید رسوب معلق حوزه آبخیز زیارت، گرگان در فصل های مختلف با استفاده از تکنیک منشایابی رسوب
نویسندگان
1 کارشناس ارشد ژئومورفولوژی دانشگاه شهید بهشتی، تهران
2 دانشیار، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی، تهران
doi
10.22059/ije.2017.62646چکیده
فرسایش خاک جدیترین و غیرقابلبرگشتترین تهدید برای توسعۀ پایدار بهشمار میرود. با توجه به روند افزایشی نرخ فرسایش و تولید رسوب، هدف از این پژوهش تعیین سهم نسبی هریک از واحدهای فرسایشی سطحی و زیرسطحی در حوضۀ آبخیز زیارت گرگان در سه فصل پاییز، زمستان و بهار با استفاده از فن منشأیابی رسوب است. بدینمنظور تعداد 43 نمونه از منابع رسوب شامل کاربریهای مرتع و کشاورزی (منابع سطحی) و کنار جاده و فرسایش کنارهای آبراهه (منابع زیرسطحی) و 14 نمونه از رسوبات معلق خروجی حوضه جمعآوری و غلظت 10 عنصر ژئوشیمیایی، بهعلاوۀ کربن آلی و سزیم 137 در نمونهها اندازهگیری شد. با استفاده از آزمونهای کروسکال والیس و تحلیل تشخیص ترکیب بهینه ردیابها تعیین شدند. درنهایت، با استفاده از مدل چندمتغیرۀ ترکیبی سهم نسبی هریک از منابع فرسایش در تولید رسوب در فصلهای یادشده تعیین شد. نتایج نشان داد بیشترین سهم مربوط به فرسایش سطحی (کشاورزی و مراتع) در دو فصل زمستان و بهار است. همچنین فرسایش زیرسطحی (جاده و آبراهه) در فصل بهار با 4/60 درصد، میزان شایان توجهی را به خود اختصاص داده است. نتایج این پژوهش میتواند در انتخاب روش مدیریت فرسایش و رسوب حوضۀ آبخیز زیارت در فصلهای مختلف بهکار آید.
