منابع آب و نقش آن در جذب گردشگران، مطالعه موردی قنات های شهر تهران

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا، واحد تهران مرکز، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه شهرسازی، تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، واحد امارات، دانشگاه آزاد اسلامی، دبی، امارات

doi
10.22059/ije.2017.62651
چکیده

قنات پس از ابداع در کشور ایران، به‌علت کارایی مناسب و مطلوب در دیگر نقاط کرۀ زمین گسترش یافت و آب زیرزمینی را در دسترس استفاده‏کنندگان آن قرار داد. مطالعات نشان‌دهندۀ 10 هزار کیلومتر قنات و 300 هزار چاه دسترسی به قنات‏ها در بستر شهرهای ایران است. به‌منظور بهره‏برداری از قنوات برای اهداف گردشگری باید به توسعۀ پایدار توجه شود. این مسئله به‌معنای بهره‏برداری مسئولانه، بابرنامه و معقول از این منابع آبی است. گردشگری مزایای بسیاری از جمله تبادل فرهنگی، رونق کسب‌و‌کار‏های بومی، اشتغال‏‏زایی برای ساکنان و نزدیکی بیشتر جوامع با یکدیگر دارد. بررسی پیشینه و ساختار قنات‏ها در ایران و سایر نقاط جهان نشان‌دهندۀ دانش فنی زیاد، ظرافت و نگهداری مناسب از این منابع آبرسانی است. تغییرات اقلیمی، عدم نگهداری و مدیریت نامناسب قنات‏ها و گسترش روش‏های نوین آبرسانی به خشک‌شدن بسیاری از قنات‏ها در کشور ایران منجر شده است. تجربه‏های پیشین در احیای قنوات و تبدیل آنها به مراکز گردشگری در بخش‏هایی از ایران و جهان با موفقیت روبه‌رو بوده است. پیش‏بینی می‏شود ظرفیت گردشگری زیادی برای معرفی قنات‏ها و جذب سرمایۀ ناشی از حضور گردشگران در قنات‏های هستۀ تاریخی‌ـ مرکزی تهران وجود داشته باشد.