مقایسه روش های متداول و هوشمند در تخمین پارامتر تابع مفصل به منظور تحلیل فراوانی چندمتغیره جریان کمینه (مطالعه موردی: حوضه آبریز دز)
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
2 استاد گروه آمار، دانشکدۀ علوم ریاضی، دانشگاه شهید چمران اهواز
3 استادیار گروه مهندسی آب، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شهرکرد
4 دکترای منابع آب/ دانشگاه شهید چمران اهواز
doi
10.22059/ije.2017.61466چکیده
در سالهای اخیر، توجه به ساختار وابستگی موجود در بین متغیرهای هیدرولوژیک افزایش یافته و این امر موجب شده است که تحلیل چندمتغیره بهعنوان جایگزین مناسبی در مقابل روشهای تکمتغیره معرفی شود. در این مطالعه از تابع مفصل برای تحلیل چندمتغیرۀ جریانهای کمینۀ حوضۀ آبریز دز در محل ایستگاههای تنگ پنجـ بختیاری و تنگ پنجـ سزار استفاده شد. ابتدا جریان کمینۀ هفتروزه در محل ایستگاههای مطالعهشده، از دادههای دبی روزانۀ رودخانههای بختیاری و سزار در دورۀ آماری 1335ـ 1391 استخراج شد. در مرحلۀ بعد، 11 تابع توزیع احتمالاتی مختلف به دادههای جریان کمینه برازش داده شد که در این بین توزیعهای لجستیک (برای ایستگاه تنگ پنجـ بختیاری) و مقادیر حدی تعمیمیافته (برای ایستگاه تنگ پنجـ سزار) بهعنوان توزیع حاشیهای مناسب انتخاب شدند. پس از انتخاب توزیع حاشیهای، باید پارامتر مفصل تعیین شود. در این مطالعه، از دو روش توابع منطقی برای حاشیهها (IFM) و الگوریتم بهینهسازی ازدحام ذرات (PSO) استفاده شد. نتایج نشان داد روش PSO عملکرد مناسبتری در برآورد پارامتر مفصل داشت. سپس از بین توابع مفصل علیـ میخائیلـ حق، کلایتون، فرانک، گالامبوس و گامبلـ هوگارد، تابع مفصل فرانک با داشتن کمترین خطا و بیشترین دقت برای ایجاد توزیع توأم جفت دادههای جریان کمینۀ هفتروزه ایستگاههای تنگ پنجـ بختیاری و تنگ پنجـ سزار انتخاب و دورۀ بازگشتهای توأم در دو حالت «یا» و «و» محاسبه شد.
