اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی مثبت بر خودشفقت‌ورزی نوجوانان پسر دارای نشانه‌های افسردگی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی, دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

3 استادیار گروه روانشناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22108/ppls.2018.110411.1389
چکیده

افسردگی اختلالی رایج در دوره نوجوانی و از شایع‌ترین متغیرهای موثر بر افسردگی خودشفقت‌ورزی است. با توجه به اثربخشی درمان‌های موج سوم مانند ذهن‌آگاهی و روانشناسی مثبت‌نگر در اختلال افسردگی، هدف پژوهش حاضر بررسی اثربخشی برنامۀ آموزشی ذهن‌آگاهی مثبت بر خودشفقت‌ورزی در نوجوانان پسر دارای نشانه‌های افسردگی شهر اصفهان بود. طرح پژوهش از نوع شبه‌آزمایشی به شیوۀ پیش‌آزمون - پس‌آزمون و پیگیری با گروه کنترل بود. از میان دانش‌آموزان پسر دورۀ دوم دبیرستان‌های شهر اصفهان در سال تحصیلی 96-95، براساس روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای40 نفر با توجه به معیارهای ورود به پژوهش و با استفاده از مقیاس افسردگی بک - نسخۀ دوم انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. آموزش برنامۀ ذهن‌آگاهی مثبت برای گروه آزمایش به مدت 8 جلسه 90 دقیقه‌ای برگزار شد. آزمودنی‌ها با مقیاس خودشفقت‌ورزی و مقیاس افسردگی بک ارزیابی شدند. داده‌ها ازطریق آزمون تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر تحلیل شدند. نتایج حاکی از اثربخشی آموزش ذهن‌آگاهی مثبت بر ابعاد مهربانی با خود، منزوی‌سازی و بزرگ‌نمایی در مراحل پس‌آزمون و پیگیری بود؛ اما در بُعد احساسات مشترک انسانی و ذهن‌آگاهی تنها در مرحلۀ پیگیری معنادار بود. براساس یافته‌های پژوهش می‌توان بیان کرد برنامۀذهن‌آگاهی مثبت در بهبود ابعاد خودشفقت‌ورزی در دانش‌آموزان دارای نشانه‌های افسردگی مؤثر بود.