اقتصاد اسلامی و شناسایی مؤلفههای افشا در گزارشگری مالی اسلامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکترای حسابداری دانشگاه ازاد اسلامی واحد قم
2 دانشیارگروه حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران، ایران
3 گروه حسابداری و مالی، دانشکده مدیریت و حسابداری، پردیس فارابی دانشگاه تهران، قم، ایران
4 دانشگاه آزاد اسلامی واحد قم
5 استادیار پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی، تهران، ایران
doi
چکیده
در نظام اقتصادی مورد نظر اسلام که در مقایسه با سایر نظامهای اقتصادی موجود، از نظر اصول بنیادین، ارزشهای محوری و مؤلفههای اساسی دارای تفاوتهای فراوانی میباشد، شفافیت در گزارشگری مالی و ارتقای ظرفیت پاسخگویی نیز دارای تفاوتهای بسیاری میباشد. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفههای افشا در گزارشگری مالی با رویکرد اسلامی میباشد. تحقیق حاضر از نوع کیفی، از لحاظ هدف بنیادی و از نوع توصیفی (غیرآزمایشی) میباشد. روش پژوهش روش دادهبنیاد است. جامعه آماری شامل اساتید، صاحبنظران و متخصصان اقتصاد اسلامی بودند که با تعداد 6 نفر از آنان که به روش گلوله برفی انتخاب شدند، مصاحبه صورت گرفت. معیار تعیین حجم نمونه اشباع نظری بود و دادهها در سهگام کدگذاری باز، محوری و انتخابی تحلیل شدند. پایایی مصاحبهها با دو روش کدگذاری مجدد و استفاده از دو کدگذار تأیید شد. نتایج نشان داد که افشا در نظام گزارشگری مالی اسلامی برخلاف مدلهای غربی علاوه بر اینکه بایستی در بعد کسب ثروت (همان درآمد) و سود انجام شود، بلکه ضروری است افشا در توزیع ثروت و سود نیز صورت پذیرد. علاوه بر این افشا تحت تأثیر ارزشهای حاکم بر نظام اقتصادی اسلامی (ارزشهای بنیادین و ارزشهای عمومی) صورت میپذیرد و عواملی نظیر اهداف استفادهکنندگان و نقش نهادهای تأثیرگذار بر آن مؤثر واقع میشوند. چنین نظام افشا موجب نتایجی همچون گزارشگری طبقهبندی عقود اسلامی و مالیات اسلامی شده و در نهایت منجر به تأمین منافع ذینفعان و ذیحقان خواهد شد.