کاربرد شاخص DWQI برای ارزیابی جامع کیفیت آب در آبخوان اردبیل

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد گروه زمین‏ شناسی زیست‏ محیطی، دانشگاه ارومیه

2 استادیار گروه علوم خاک دانشگاه ارومیه

3 دانشیار گروه زمین ‏شناسی دانشگاه ارومیه

doi
10.22059/ije.2017.61479
چکیده

کیفیت آب از مهم‏ترین پارامترهای مرتبط با توسعه و پایداری فعالیت‏های بشری است. کیفیت آب را می‏توان از مقایسۀ مقادیر پارامترهای کیفی آن با مقادیر استاندارد هر یک تبیین کرد. محدودیت‏های این روش از جمله عدم جامعیت آن موجب توسعۀ شاخص‏های تلفیقی کیفیت آب شده است. هدف از این پژوهش، بررسی جامع شرایط کیفی آب آشامیدنی در آبخوان اردبیل با استفاده از یک شاخص پیشنهادی (DWQIProposed) است و مقادیر کمی و توزیع این شاخص با شاخص‏های متداول کیفیت آب نظیر DWQIG و DWQIA ‌مقایسه شده است. بدین‌منظور نمونه‏برداری از 60 حلقه چاه واقع در آبخوان اردبیل در شهریور‌ماه 1392 انجام گرفت و 21 پارامتر مختلف فیزیکی و شیمیایی در آنها تعیین شد. سپس شاخص  DWQIProposedطی چهار مرحله شامل انتخاب خصوصیات کیفی آب و دسته‏بندی آنها، توسعۀ زیرشاخص، تخصیص ضریب وزنی برای خصوصیات برگزیده و ارائۀ تابع تجمیع محاسبه شد. نتایج نشان داد به‌رغم تفاوت در مقادیر کمّی، الگوی توزیع فراوانی شاخص‏های DWQIG و DWQIProposed مشابه هم است. شاخص‏های DWQIProposed و DWQIA نیز در مقادیر زیاد تشابه فراوانی داشتند. با این‌حال، تفاوت بین میانگین شاخص‏های در منطقه معنا‏دار بود (05/0P<). سه شاخص یاد‌شده براساس ضریب همبستگی پیرسون ارتباط معنا‏داری داشتند (001/0P<؛ 99/0-98/0 = r). از بین پارامترهای کیفی مرتبط با بهداشت و سلامت، مقدار نیترات همبستگی بسیار زیادی با شاخص‏های یاد‌شده نشان داد (001/0P<؛ 815/0-712/0 = r) که بیان‌کنندۀ تأثیر مهم نیترات بر کیفیت آب در آبخوان اردبیل است. الگوی مکانی شاخص‏های کیفیت آب استحکام فضایی مطلوبی نشان داده و نقشه‏های کریجینگ ترسیم‌شده بیان‌کنندۀ افزایش کیفیت آب در مناطق شرقی و کاهش آن در بخش جنوب‏غربی منطقه است.