تهیۀ مشخصات هندسی سازۀ قنات و حذف تبخیر با تغییر شیب بستر (منطقۀ مطالعه‌شده: روستای سن‏ سن کاشان)

نویسندگان

1 استادیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد اکوهیدرولوژی، دانشکدۀ علوم و فنون نوین دانشگاه تهران

3 دانشیار دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

doi
10.22059/ije.2017.61480
چکیده

بنابر برخی تحقیقات، ایران در بیشترین و شدیدترین خشکسالی 30 سال اخیر خود قرار دارد. حوضۀ آبریز دشت کاشان جزء مناطق بحرانی است که به‌علت عدم مدیریت مصرف منابع آب زیرزمینی شاهد افت آب و از‌بین‌رفتن تدریجی بخش کشاورزی هستیم. از دیرباز یکی از اختراعات مهم ایرانیان که کارکرد مؤثری در مدیریت منابع آب داشته، قنات بوده است. در این پژوهش سعی شد با بررسی قنات منطقۀ سن‏سن در اطراف کاشان گامی در جهت مدیریت منابع آب در منطقه برداشت. ابتدا برای شناخت سازه‌ای قنات، عمق چاه‌های نمونه به‌وسیلۀ قوانین حاکم بر سقوط آزاد به‌دست آمد. نتایج به‌دست‌آمده بیان‌کنندۀ اعتبارنداشتن و کاربردی‌بودن این روش بود و علت آن به‌طور کامل تشریح شد. دوباره با استفاده از روش طناب و متر طول چاه‌ها و شیب هیدرولیکی قنات به‏دست آمد. سپس به ترسیم شماتیک کامل قنات در سه بخش آغازین، میانی و نزدیک مظهر اقدام شد که در نوع خود برای نخستین‌بار بود. نتایج تغییر شیب روی دبی و تلفات تبخیر بررسی شد که امکان افزایش پنج‌برابری آب شیرین منطقه را نشان می‏داد.