ملاحظاتی دربارۀ ضبط و شرح برخی از بیت های کوش نامه
نویسندگان
1 دانشگاه شیراز
doi
10.22067/jls.v52i2.80691چکیده
منظومۀ کوش نامه سرودۀ حکیم ایرانشان بن ابی الخیر ، بین سالهای 501تا 504 ه.ق در عهد سلطان محمد بن ملکشاه سلجوقی در بیش از ده هزار بیت سروده شده است که یکی از استوارترین منظومه های حماسی بعد از شاهنامه است. این منظومه شرح حال کوش پیل دندان، برادرزادۀ ضحاک است که در دامن آبتین پرورش مییابد، اما سپس راه و رسم اهریمنی در پیش می گیرد و بعد از فراز و نشیب های بسیار، هم از نظر صورت و هم سیرت دیگرگون میشود و سویه ای اهورایی به خود میگیرد. ازآنجا که تنها نسخۀ کوش نامه در سال 800ه.ق کتابت شده و حدود 300 سال با سرایش منظومه فاصله دارد، بدیهی است که مصحح محترم، جلال متینی رنج زیادی را در تصحیح این اثر متحمل شده است. چون متینی علیرغم تصحیح شایسته اش، خود یادآور شده که بالغ بر 500 بیت این منظومه از نظر معنا یا نویسش، روشن نیست، نگارنده کوشیده است که علاوه بر تبیین معنای برخی از بیت ها، پیشنهاد هایی را در خصوص ضبط ارجح حدود 50 بیت مبهم این منظومه ارائه دهد.