اثر متغیرهای اقلیمی و نقش تحریمها در میزان تولیدات زراعی ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد و مدیریت، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
2 نویسندة مسئول و استادیار گروه اقتصاد و مدیریت، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
3 استادیار گروه اقتصاد و مدیریت، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
doi
10.30490/aead.2023.360203.1469چکیده
در سالهای اخیر، موضوع تغییرات آبوهوایی ناشی از گرمایش زمین به یک نگرانی عمده و چالش مهم در سراسر جهان مبدل شده، که نیازمند اقدام جامع و متقابل است؛ و در این میان، کشاورزی وابستهترین بخش به اقلیم بهشمار میرود. ایران، با توجه به اقلیم گرموخشک آن، در خطر آسیبهای جهانی این تغییرات بوده و تحریمهای همهجانبه نیز بر بخش کشاورزی تأثیر داشته است. در پژوهش حاضر، با استفاده از مدل اقتصادسنجی حداقل مربعات معمولی کاملاً اصلاحشده (FMOLS)، به بررسی اثرات متغیرهای اقلیمی دما و بارش و میزان انتشار دیاکسیدکربن (2CO) بههمراه اثر تحریم بر کل تولیدات زراعی ایران طی سالهای 1350 تا 1398 پرداخته و از متغیرهای کود شیمیایی و سطح زیر کشت و همچنین، از سرمایه ثابت در ماشینآلات بخش کشاورزی بهعنوان شاخصی از فناوری استفاده شد. نتایج نشان داد که همه متغیرها اثر معنیدار بر تولید داشتهاند و همچنین، متغیر اقلیمیِ متوسطِ دمای سالانه و مجموع بارش سالانه ارتباط غیرخطی با تولید پیدا کرده و معنیداری آن بهصورت U معکوس است. افزون بر این، متغیرهای کود و سطح زیر کشت اثر مثبت و متغیرهای دیاکسید کربن (2CO) و اثر تحریم رابطه منفی بر کل تولیدات زراعی ایران داشتهاند. از یافتههای پژوهش حاضر میتوان در ارائه برنامههای راهبردی برای سیاستگذاران در مواجه با تغییرات اقلیمی سود جست که از آن میان، بر پایة پیشنهادهای پژوهش حاضر، دولت میتواند به سرمایهگذاری بیشتر در مکانیزاسیون بخش کشاورزی و اعطای تسهیلات و اعتبارات با اولویت آموزش کشاورزان و نیز استفاده از ارقام و واریتههای مقاوم به دما بهصورت منطقهای در برابر پدیده تغییر اقلیم بپردازد.
