طراحی مکانیسمی برای ایجاد اتحادیه قرض‌الحسنه مبتنی بر فناوری‌های نوین مالی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه خوارزمی

2 کارشناسی ارشد بانکداری اسلامی، دانشکده اقتصاد دانشگاه خوارزمی

doi
چکیده

یکی از مهم‌ترین کارکردهای بانکداری اسلامی و نظام بانکداری بدون ربا، ایجاد فرصت بهره­برداری از سپرده­های قرض­الحسنه و به‌کارگیری این سپرده­ها در ارائه تسهیلات در راستای اهداف معینی است که قانون عملیات بانکی بدون ربا و دستورالعمل­ها و آیین­نامه­های مرتبط، حدود آن را مشخص نموده است؛ اما فرایند عملیاتی و اجرایی وجوه قرض­الحسنه، همواره با چالش­های انگیزشی در تجهیز منابع و انحرافات متعددی در تخصیص منابع و تأمین اغراض سپرده­گذار و قانون­گذار همراه بوده است. در این مقاله، فرایند ایجاد اتحادیه­ای شفاف برای ارائه تسهیلات قرض­الحسنه در سه فاز اول) تشکیل اتحادیه قرض­الحسنه، دوم) فرایند ارزیابی و کنترل و سوم) ایجاد ضمانت در اتحادیه قرض­الحسنه و نهایی‌سازی فرایند ارائه تسهیلات در اتحادیه قرض­الحسنه طراحی شده است. در این فرایند از فناوری­های نوین مالی شامل زنجیره بلوکی، قراردادهای هوشمند خودکار، ایجاد هویت دیجیتال، فعالیت­های احراز هویت (KYC) (Know Your Customer) و احراز هویت مشتریانِ طرف معامله با دریافت­کننده وجوه (KYCC) (KnowYour Customer’s Customer) در فرایند ثبت رکوردهای معاملاتی، گردش شفاف اطلاعات تحت نظارت رگلاتور، بازبینی جزئیات مالی در راستای رویه­های قانونی و قوانین ضدپولشویی (AML) (AntiMoneyLaundering) استفاده شده است و سازوکاری مؤثر، تخلف­ناپذیر و هوشمند جهت تخصیص منابع قرض‌الحسنه معرفی شده است.