تأثیر سازۀ حفاظتی آبشکن بر قوس رودخانه با استفاده از مدل ریاضی CCHE2D (مطالعۀ موردی: رودخانۀ میناب)
نویسندگان
1 استادیار پژوهشکدۀ حفاظت خاک و آبخیزداری، تهران
2 استاد دانشکدۀ محیط زیست، دانشگاه تهران
3 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه هرمزگان
4 دانشآموختۀ کارشناسی ارشد آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه یزد
doi
10.22059/ije.2017.61500چکیده
رودخانههایی که جدارۀ ناپایدار دارند، مشکلات بسیار زیادی را در کوتاهمدت و درازمدت بهوجود میآورند. تخریب تدریجی جدارۀ رودخانه و در نتیجه تهدید سازهها و اراضی مجاور رودخانه، ایجاد زمینۀ فرایند رسوبگذاری، کاهش زاویۀ داخلی پیچابها و درنهایت بهوجودآمدن مسیری جدید برای رودخانه از تأثیرات حرکت آب در پیچانرودهای دارای جدارۀ ناپایدار است. در این تحقیق اثرگذاری آبشکنهای متوالی روی الگوی جریان و رسوب و در نهایت محافظت از کرانهها در رودخانۀ میناب با استفاده از مدل دوبعدی CCHE2Dبررسی شده است.پارامترهایی که در مرحلۀ واسنجی استفاده شدند، شامل سرعت جریان و عمق آب بود که این پارامترها در سه قوس موجود در رودخانه از سد تا پل اول اندازهگیری شده است. پارامترهای دیگری همچون تغییرات کف بستر، تغییرات تنش برشی و... نیز از نتایج مدل بهدستآمده است. در این مرحله همچنین برای تهیۀ مدل بهینه از شبکهبندیهای مختلف استفاده شد و شبکۀ 500*50 بهدلیل اینکه به نتایج اندازهگیریهای صحرایی نزدیکتر بود، انتخاب شد. نتایج بهدستآمده از این تحقیق نشان میدهد هندسۀ رودخانه با دبی موجود و میزان رسوب تنظیم میشود و آبشکن در هدایت سرعت و تنش برشی به سمت تالوگ رودخانه تأثیرگذار است، بهطوری که وجود سری آبشکن سبب 66 درصد کاهش سرعت و نیز سبب انحراف خطوط سرعت حداکثر از کرانهها و محافظت از دیوارۀ رودخانه میشود. انحراف آبشکنها از کنارۀ رودخانه از سر آبشکنها شروع میشود. طول آبشکنها در این تحقیق 30 متر بوده است و همچنین ازبینرفتن فرسایش 20 سانتیمتری و جایگزینشدن پنج سانتیمتر رسوبگذاری در کنارۀ رودخانه و در نتیجه تثبیت و حفاظت کنارۀ رودخانه میشود.