ارزیابی و تحلیل وضعیت منابع آب و خاک در مناطق 22گانه شهر تهران با استفاده از مدل نیروی محرکه، فشار، وضعیت و پاسخ

نویسندگان

1 انشیار جغرافیا و برنامه‏ریزی شهری، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‏ریزی شهری، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی‌

3 استادیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران

4 دانشیار جغرافیا و برنامه‏ریزی شهری، دانشکدۀ علوم زمین، دانشگاه شهید بهشتی

doi
10.22059/ije.2017.60891
چکیده

منابع آب و خاک از مهم‌ترین کالاهای ضروری در هر شهر یا کشور محسوب می‌شود که مصارف گوناگونی دارد. از مهم‏ترین موارد مصرف این منابع استفادۀ آب شرب، مصارف خانگی، استفاده در فعالیت‏های کشاورزی و دامداری، صنعتی و معدنی است. هدف از مقالۀ حاضر ارزیابی و تحلیل وضعیت منابع آب و خاک در مناطق شهری تهران است. پژوهش حاضر به‌لحاظ روش تحقیق با تبعیت از ماهیت مسئله، روشی تحلیلی‌ـ توصیفی است و داده‏های مورد نیاز از طریق مصاحبه و پرسشنامه جمع‏آوری شده است. برای وزن‏دهی به زیرشاخص‏ها از مدل تحلیل سلسله‏مراتبی و نرم‏افزار Expert choice، به‌منظور ترسیم نقشه‏ها و همپوشانی و تلفیق زیرشاخص‏ها از نرم‌افزار Arc GIS و برای تحلیل از مدل نیروی محرکه، فشار، وضعیت و پاسخ استفاده شده است. طبق یافته‏ها و بر‌اساس شاخص عملکرد محیطی (EPI)، مقدار شاخص منابع آب و خاک از 3/17 تا 9/41 متغیر بوده است و منطقۀ 20 ‌بدترین شرایط و مناطق 1 و 22 ‌شرایط مناسبی داشته‏اند. در مجموع و با روی‌هم‏گذاری لایه‏های زیرشاخص‏ها مشخص شد که منطقۀ 20 ‌شرایط بسیارنامناسب و نیز عملکرد بدتری در بین مناطق داشته است و بیشتر مناطق (9 منطقه) در شرایط نامناسب قرار گرفته‏اند و دو منطقۀ 1 و 4 شرایط بسیار مناسبی دارند. به‌طور کلی، پنج منطقه در شرایط مناسب قرار داشته‏اند و 17 منطقه شرایط نسبتاً مناسب تا بسیار نامناسب و عملکرد بدی داشته‏اند.