ارزیابی و مقایسه‌ی چند نمایه خشک‌سالی اقلیمی و تعیین بهترین نمایه در ایران مرکزی

نویسندگان

1 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه امام حسین‌(ع)، تهران

2 دکتری اقلیم‌شناسی دانشگاه محقق اردبیلی

3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد علوم تحقیقات تهران

4 دانشجوی دکتری اقلیم‌شناسی دانشگاه خوارزمی تهران

doi
10.22059/ije.2017.60895
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی کارایی هشت نمایۀ خشک‏سالی در استان‏های اصفهان، کرمان و یزد و انتخاب بهترین نمایه است. بدین‌منظور، با استفاده از داده‏های ماهانه و سالانۀ بارش طی دورۀ 30 ساله (1985‌ـ 2014) و با استفاده از هشت نمایۀ خشک‏سالی در 20 ایستگاه هواشناسی مرکز ایران دقت هر یک از نمایه‏ها در تعیین خشک‏سالی بررسی شده است. پهنه‏بندی نیز در نرم‏افزار 3/9 ARC GIS برای خشک‏ترین سال طی دورۀ آماری و بر‌اساس بهترین نمایۀ انتخابی صورت گرفته است. برای انتخاب بهترین نمایه‏ها در مقیاس ماهانه و سالانه از سنجۀ کارآمد تقارن سال وقوع کمینۀ بارندگی با خشک‏سالی بسیار شدید در ایستگاه‏های منطقه استفاده ‏شده است. نتایج نشان داد در مقیاس ماهانه فقط نمایۀ SPI 6 و 12 ماهه برای پایش خشک‏سالی حتی در ماه‏های کم‌باران که با داده‏های صفر مواجه می‏شوند را داراست. در این مقیاس زمانی نمایه‏های استاتیک مثل RAI و  DIقادر به تعیین شرایط واقعی خشک‏سالی نیستند؛ اما در مقیاس سالانه نمایه‏های RAI و DI در همۀ ایستگاه‏ها سال کمینۀ بارندگی را مطابق با خشک‏سالی بسیار شدید نشان داده بودند و به‏عنوان بهترین نمایه شناخته شدند. ضعیف‏ترین نمایه نیز متعلق به نیچه بود که توانایی تعیین شدت خشک‏سالی را در کل منطقۀ مطالعه‌شده نداشت. در مقایسۀ کارایی نمایۀ RAI و SPI نیز مشخص شد که نمایۀ RAI رخداد خشک‏سالی بسیار شدید را در همۀ منطقه نشان داده است، اما نمایۀ SPI در چند ایستگاه قادر به نمایش ردۀ خشک‏سالی بسیار شدید طی دورۀ 30 ساله در منطقۀ ایران مرکزی نبوده است.