ارزیابی و مقایسهی چند نمایه خشکسالی اقلیمی و تعیین بهترین نمایه در ایران مرکزی
نویسندگان
1 استادیار جغرافیای سیاسی دانشگاه امام حسین(ع)، تهران
2 دکتری اقلیمشناسی دانشگاه محقق اردبیلی
3 دانشجوی دکتری جغرافیای سیاسی دانشگاه آزاد علوم تحقیقات تهران
4 دانشجوی دکتری اقلیمشناسی دانشگاه خوارزمی تهران
doi
10.22059/ije.2017.60895چکیده
هدف از این پژوهش بررسی کارایی هشت نمایۀ خشکسالی در استانهای اصفهان، کرمان و یزد و انتخاب بهترین نمایه است. بدینمنظور، با استفاده از دادههای ماهانه و سالانۀ بارش طی دورۀ 30 ساله (1985ـ 2014) و با استفاده از هشت نمایۀ خشکسالی در 20 ایستگاه هواشناسی مرکز ایران دقت هر یک از نمایهها در تعیین خشکسالی بررسی شده است. پهنهبندی نیز در نرمافزار 3/9 ARC GIS برای خشکترین سال طی دورۀ آماری و براساس بهترین نمایۀ انتخابی صورت گرفته است. برای انتخاب بهترین نمایهها در مقیاس ماهانه و سالانه از سنجۀ کارآمد تقارن سال وقوع کمینۀ بارندگی با خشکسالی بسیار شدید در ایستگاههای منطقه استفاده شده است. نتایج نشان داد در مقیاس ماهانه فقط نمایۀ SPI 6 و 12 ماهه برای پایش خشکسالی حتی در ماههای کمباران که با دادههای صفر مواجه میشوند را داراست. در این مقیاس زمانی نمایههای استاتیک مثل RAI و DIقادر به تعیین شرایط واقعی خشکسالی نیستند؛ اما در مقیاس سالانه نمایههای RAI و DI در همۀ ایستگاهها سال کمینۀ بارندگی را مطابق با خشکسالی بسیار شدید نشان داده بودند و بهعنوان بهترین نمایه شناخته شدند. ضعیفترین نمایه نیز متعلق به نیچه بود که توانایی تعیین شدت خشکسالی را در کل منطقۀ مطالعهشده نداشت. در مقایسۀ کارایی نمایۀ RAI و SPI نیز مشخص شد که نمایۀ RAI رخداد خشکسالی بسیار شدید را در همۀ منطقه نشان داده است، اما نمایۀ SPI در چند ایستگاه قادر به نمایش ردۀ خشکسالی بسیار شدید طی دورۀ 30 ساله در منطقۀ ایران مرکزی نبوده است.