اولویت‌بندی محرک‌ها و استراتژی‌های تاب‌آوری بنادر: مطالعه موردی بندر چابهار

نویسندگان
doi
10.22034/ispdrc.2025.2061322.1185
چکیده

تاب‌آوری بنادر در برابر تهدیدات مختلف مانند حوادث طبیعی، حملات تروریستی، اختلالات زنجیره تأمین و حملات سایبری به استراتژی‌های مؤثر پدافند غیرعامل وابسته است. این استراتژی‌ها شامل تقویت زیرساخت‌ها با طراحی مقاوم در برابر بلایا، ایجاد سیستم‌های هشدار زودهنگام و برنامه‌های مدیریت بحران، آموزش و آمادگی کارکنان، تنوع‌بخشی در منابع تأمین و زنجیره‌های لجستیکی، و به‌کارگیری سیستم‌های امنیتی پیشرفته برای مقابله با حملات سایبری و تروریستی هستند. رویدادهای مخرب به طور فزاینده‌ای عملیات و زیرساخت‌های بنادر جهان را به چالش می‌کشد و بر نیاز به برنامه‌های مقاوم‌سازی برای حفظ تداوم عملیات در طول بحران تأکید می‌کند. پدافند غیرعامل به‌عنوان یک آمادگی برای مقابله با حوادث و بلایای مختلف طبیعی و غیرطبیعی، رویکردی است که می‌تواند تاب‌آوری بنادر را ارتقا دهد. هدف این مقاله شناسایی و تبیین محرک‌های تاب‌آوری با توجه به رویکرد پدافند غیرعامل می‌باشد. در این راستا، از روش تصمیم‌گیری چند معیاره دی متل برای دستیابی به هدف ذکر شده استفاده شده است و برای نشان دادن اثربخشی آن، یک مطالعه موردی برای بندر چابهار به عنوان بندری حساس در کشور با تمرکز بر ذینفع‌های مختلف ارائه شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که بالاترین و پایین‌ترین رتبه‌بندی محرک‌های اصلی تاب‌آوری در بندر چابهار به ترتیب شامل انعطاف‌پذیری و امنیت اطلاعات است. همچنین، بالاترین و پایین‌ترین رتبه‌بندی محرک‌های فرعی به ترتیب مربوط به گروه مدیریت بحران از محرک اصلی چابکی و افزونگی منابع انرژی از محرک اصلی افزونگی است. این نتایج مفاهیم عملی و کاربردی را برای عملیات بندر مشخص و مسیر روشنی را برای اجرای استراتژی‌های تاب‌آوری ارائه می‌کند.