اخلاق اقتصادی از منظر قرآن کریم با تکیه بر راهبردهای روانشناختی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
2 استادیار گروه علوم و قرآن و حدیث، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان، ایران.
3 استاد گروه روانشناسی دانشکده علوم اقتصادی و اجتماعی، دانشگاه بوعلی همدان، همدان، ایران
doi
چکیده
هر دین آسمانی یکسخن جهانی دارد. سخن جهانی اسلام، اخلاق است که مبنای همة فعالیتهای فردی و اجتماعی به شمار میآید. در عرصة اقتصاد رقابت آنقدر جدی است که گاه برخی برای ربودن گوی سبقت، حاضرند حریم اخلاق را بشکنند تا به هر قیمتی سود لازم را به دست آورند. در مکتب اقتصادی اسلام لازم است اخلاق اقتصادی در رقابتهای اقتصادی رعایت شود و فضایلی چون اتقان در کار، انصاف، عدالت و قسط مورد توجّه قرار گیرد و از رذایلی مانند: کمفروشی، رباخواری، احتکار، اسراف و تبذیر پرهیز گردد. هدف این پژوهش ارائة راهبردهای روانشناختی قرآن برای رشد اخلاق اقتصادی است. روش این پژوهش با رویکرد کیفی و تحلیل محتواست و در آن از فن تحلیل محتوای مضمونی بر مبنای واحد جملات استفاده شده است. جامعة آماری این پژوهش، کل قرآن و حجم نمونه، 95 آیه از آیات قرآن است. روش نمونهگیری هدفمند بوده و با هدف انتخاب آیات اقتصادی که اشارات اخلاقی و روانشناختی دارند، انجامگرفته است. در این پژوهش راهبردهای شناختی، دیداری، شنیداری، گفتاری و کرداری قرآن برای رشد اخلاق اقتصادی با ابزار جدول تحلیل محتوای کمّی و کیفی ارائه و آنگاه نمایة مدل مفهومی آن نیز طراحی شده است.
