اعمال سناریوی مدیریتی در پیش بینی نوسانات سطح آب زیرزمینی با مدل مفهومی و ریاضی MODFLOW (مطالعۀ موردی: دشت خزلـ نهاوند)
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی آب، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
2 کارشناس ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
3 کارشناس ارشد مهندسی منابع آب، گروه مهندسی آب، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی، کرمانشاه
doi
10.22059/ije.2016.60021چکیده
در بسیاری از کشورهای خشک جهان ازجمله ایران اصلیترین منبع تأمین آب، ذخایر آب زیرزمینی است. افزایش بیرویۀ جمعیت در کشور، محدودیت منابع آبهای سطحی و بهرهبرداری بیش از اندازه از آبخوانها سبب افت شدید سطح آب زیرزمینی در بسیاری از دشتهای کشور مثل دشت خزل همدان شده است. دشت خزل از لحاظ کشت محصولات استراتژیک و تأمین آب منطقه، اهمیت دارد و به مطالعات کمّی و کیفی جدی منابع آب زیرزمینی نیازمند است. بنابراین، در تحقیق حاضر ابتدا، مدل کمی آبخوان دشت یادشده با کد MODFLOW در بستۀ نرمافزار GMS تهیه و در دو حالت جریان ماندگار (مهرماه 1385) و غیرماندگار (از آبانماه 1385 تا مهرماه 1386) واسنجی و در مهرماه 1387 صحتسنجی شد. طی واسنجی مدل بهروش سعی و خطا، مقادیر ضرایب نفوذپذیری و توانایی عبور جریان بستر رودخانهها و مرزها در حالت ماندگار و آبدهی و ذخیرۀ ویژه در حالت غیرماندگار کالیبره شد. سپس نوسانات سطح آب برای 1، 3 و 10 سال آینده با شرایط کنونی و با اعمال سناریوی مدیریتی کاهش 10 درصدی پمپاژ چاهها، پیشبینی شد. نتایج نشان داد بیشترین افت سطح آب زیرزمینی در نواحی شمال شرق دشت رخ میدهد که مقدار آن بهترتیب 82/1، 6/3 و 2/8 متر برای ۱، ۳ و ۱۰ سال آینده بهدست آمد درحالی که با اعمال سناریوی یادشده این مقادیر برابر 52/0، 7/2 و 07/7 متر خواهند بود.