بررسی تغییرات زمانی و مکانی شوری آب های زیرزمینی استان یزد با استفاده از روش زمین آماری کریجینگ شاخص
نویسندگان
1 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، و گروه پژوهشی مهندسی آب و محیط زیست، پژوهشکدۀ حوضۀ آبی دریای خزر
2 دانشیار، گروه مهندسی آب، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری
3 دانشجوی کارشناسی ارشد آبیاری و زهکشی، گروه مهندسی آب دانشگاه گیلان
4 استادیار، گروه مهندسی آب، دانشکدۀ علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان
doi
10.22059/ije.2016.60023چکیده
استان یزد یکی از مناطق خشک ایران محسوب میشود و کشاورزی آن بهویژه کشت پسته به منابع آب زیرزمینی وابسته است. در دهههای اخیر عوامل طبیعی (خشکسالی و تبخیر شدید) و فعالیتهای انسانی (بهرهبرداری غیراصولی از منابع آب زیرزمینی) موجب کاهش شدید کیفیت و کمّیت آبهای زیرزمینی این استان شده است. در این مطالعه تغییرات مکانی شوری (EC) آبهای زیرزمینی استان یزد با استفاده از روشهای زمینآماری و نرمافزار ArcGIS بررسی شد. بدینمنظور از روش کریجینگ معمولی (OK) و کریجینگ شاخص (IK) بهترتیب برای رسم نقشههای پهنهبندی و احتمالاتی شوری آبهای زیرزمینی استفاده شد. نقشههای پهنهبندی و احتمالاتی، افزایش و گسترش اراضی با شوری آب زیرزمینی بیش از 8 دسیزیمنس بر متر از سال 1382 تا 1391 را نشان دادند. همچنین مشخص شد که آبهای زیرزمینی بخشهایی از شهرستانهای اردکان، بافق، تفت و ابرکوه وضعیت بسیار نامطلوبی از نظر شوری دارند و استفاده از این آبها برای آبیاری باغهای پسته، میتواند عملکرد این محصول را بهشدت کاهش دهد و کشت آن را در این استان با خطر جدی مواجه سازد. بنابراین، برای جلوگیری از کاهش کیفیت بیشتر منابع آب زیرزمینی این استان، اقدامات مناسب مدیریتی نظیر ممنوعیت برداشت یا تعیین حقابه و نصب کنتور لازم و ضروری است.