پتانسیلیابی منابع آب زیرزمینی با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ای در محیط سیستم اطلاعات جغرافیایی (مطالعۀ موردی: حوضه های آبریز منتهی به دشت تبریز)
نویسندگان
1 استاد گروه ژئومورفولوژی، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز
2 کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز
3 کارشناسی ارشد سنجش از دور و GIS، دانشکدۀ جغرافیا و برنامه ریزی، دانشگاه تبریز
doi
10.22059/ije.2016.60026چکیده
حوضههای آبریز منتهی به دشت تبریز جزء زیرحوضههای حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه محسوب میشود که در استان آذربایجان شرقی و شمال غرب ایران واقع شده است. مساحت این حوضهها 5397 کیلومترمربع و کشاورزی یکی از منابع اصلی درآمد مردم است که به منابع آب زیرزمینی و سطحی وابسته است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی حوضههای آبریز منتهی به دشت تبریز از نظر پتانسیل منابع آب زیرزمینی با بهرهگیری از سیستم اطلاعات جغرافیایی است. برای نیل به این هدف از روش تحلیل شبکهای و روابط بین معیارهای اقلیمی، هیدرولوژی، زمینشناسی، توپولوژی و زیستمحیطی استفاده شد. وزن معیارها با استفاده از روش تحلیل شبکه محاسبه شد: زمینشناسی (267/0)، بارش (208/0)، تراکم آبراهه (130/0)، پوشش گیاهی (119/0)، فاصله از آبراهه (076/0)، تراکم گسل (054/0)، شیب (042/0)، فاصله از گسل (034/0)، طبقات ارتفاعی (028/0)، جهت شیب (019/0) و دما (018/0). در نهایت، 5 طبقه با پتانسیل بسیار زیاد، زیاد، متوسط، کم و بسیار کم در منطقه شناسایی شد. نتایج تحقیق نشان داد مناطق با پهنههای پتانسیل زیاد و بسیار زیاد بیشتر منطبق بر ارتفاعات پایین و رسوبات آبرفتی درشتدانۀ دوران چهارم و مخروطافکنههاست. مناطق با پهنههای پتانسیل کم و بسیار کم نیز بهترتیب منطبق بر بیشترین ارتفاعات (بهدلیل شیب تند) و مناطق دارای جنس مارنی و شیلی (بهعلت نفوذپذیری خیلی کم و تبخیر زیاد) است.