فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در چند دهۀ گذشته از مدل‌های متعددی مانند مدل برنامه‏ریزی خطی برای مدیریت حوضه‏های آبخیز و تعیین الگوی کشت بهینه در برنامه‏ریزی‏های کشاورزی استفاده شده است. روش‏های مدیریت و برنامه‏ریزی برای تخصیص بهینۀ منابع به‌منظور به‌دست‌آوردن بیشترین منافع از مهم‌ترین ابزارهای کاربردی در زمینه‏های مختلف از جمله منابع طبیعی مانند منابع آب هستند. در این تحقیق با استفاده از روش‌‌های بهینه‌سازی، از یک مدل تک‌هدفۀ برنامه‌ریزی خطی فازی برای بهینه‌سازی کاربری اراضی و از یک مدل بهینه‌سازی چند‌هدفه برای تخصیص بهینۀ منابع استفاده شد. براساس نتایج مدل ترکیبی ارائه‌شده می‌تواند مبنایی برای مدیریت صحیح منابع باشد و تا حدود 12 درصد فرسایش خاک را کاهش دهد. همچنین نتایج نشان داد در شرایط بهینه سطح اختصاص‌یافته به اراضی کشت دیم 59 درصد کاهش و سطح اراضی مرتعی، کشت آبی، باغ‌ها و بیشه‌ها به‌ترتیب 1، 9، 94 و 229 درصد افزایش می‌یابد. شایان یادآوری است که مدل جدید ارائه‌شده، نوعی مدل سازگار با شرایط اجتماعی و اقتصادی حوضۀ آبخیز است و می‌توان از آن برای استفادۀ بهتر و نیز حفظ و احیای منابع طبیعی موجود استفاده کرد و آن را به‌عنوان نوعی مدل مبتنی بر شرایط زیست‌محیطی معرفی کرد.