پهنه بندی خطر فرسایش خندقی با استفاده از مدل دمپسترـ شفر در حوضۀ آبخیز قرناوه، استان گلستان
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
2 دانشجوی دکتری مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
3 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
4 استادیار گروه مدیریت مناطق بیابانی، دانشکدۀ مرتع و آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان
doi
10.22059/ije.2016.59663چکیده
هدف از این تحقیق پهنهبندی خطر فرسایش خندقی با استفاده از مدل دمپسترـ شفر در حوضۀ آبخیز قرناوۀ استان گلستان است. بدینمنظور ابتدا نقشۀ پراکنش پهنهای خندقهای (متغیر وابسته) حوضۀ آبخیز قرناوه با استفاده از بازدیدهای میدانی و تصاویر ماهوارهای با مقیاس 1:200000 در محیط ArcGIS تهیه شد. 70 درصد از کل پهنههای خندقی برای تهیۀ نقشۀ پهنهبندی خطر و 30 درصد آن برای اعتبارسنجی مدل در نظر گرفته شد. در گام بعدی 7 لایۀ اطلاعاتی درصد شیب، جهت شیب، انحنای سطح، سنگشناسی، کاربری اراضی، فاصله از رودخانه، و فاصله از جاده بهعنوان عوامل مؤثر (متغیر مستقل) بر ایجاد فرسایش خندقی انتخاب و در نرمافزار ArcGIS رقومی شد. از ترکیب متغیرهای مستقل با متغیر وابسته، مقدار تراکم خندق در هر کلاس عامل محاسبه و نرخدهی طبقات براساس روابط موجود در مدل دمپسترـ شفر صورت گرفت. در نهایت، با جمع جبری نقشههای وزنی بهدستآمده نقشۀ پهنهبندی خطر فرسایش خندقی بهدست آمد. نتایج طبقهبندی مدل نشان داد از کل پهنههای خندقی در نظر گرفتهشده برای مرحلۀ اعتبارسنجی مدل در حوضۀ آبخیز قرناوه 06/68 درصد در طبقۀ خطر زیاد و بسیارزیاد قرار میگیرند. همچنین نتایج اعتبارسنجی مدل با استفاده از منحنی مشخصۀ عملکرد نسبی و سطح زیرمنحنی آن نشان داد مدل دمپسترـ شفر با دقت 1/96 درصد و انحراف معیار 003/0 برای پهنهبندی خطر فرسایش خندقی منطقۀ مطالعهشده مناسب است.