تغییر روش آبیاری کشاورزان در قالب ابزار سیاستی پرداخت بهای خدمات اکوسیستمی (PES) بهمنظور احیای دریاچۀ ارومیه
نویسندگان
1 استادیار گروه اقتصاد محیط زیست، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانش آموختۀ کارشناسی ارشد رشتۀ مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس، نور
3 دانشیار گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی دانشگاه تربیت مدرس، نور
doi
10.22059/ije.2016.59669چکیده
از میان تجربیات مدیریتی شناختهشده برای صیانت از منابع زیستی کمیاب، «پرداخت بهای خدمات اکوسیستمی (PES)»، یکی از ابزارهای سیاستی اثربخش در مدیریت چنین منابعی است و استفاده از آن با اقبالی فزاینده در دنیا روبهرو شده است. به همیندلیل در تحقیق حاضر با تبیین نقش اینگونه ابزار سیاستی در تشویق کشاورزان به اصلاح سیستم آبیاری بهمنظور کاهش فشار به منابع آبی حوضۀ آبخیز سیمینهرود، ارزیابی فنی و اقتصادی اجرای آن انجام شده است. براساس نتایج بهدستآمده طرح تشویق کشاورزان به تغییر روشهای مرسوم آبیاری در اراضی زراعی تحت تملک خود نخست مقبولیت بسیار زیادی در بین بهرهبرداران حوضه دارد و 45/91 درصد از بهرهبرداران، تمایل خود را به استفاده از روش آبیاری تحتفشار ابراز کردهاند. دوم اینکه از نظر فنی و اقتصادی، اجرای چنین طرحی نسبت منفعت به هزینهای معادل 98/3 دارد و امکان کاهش تقاضای سالانهای حدود 283 میلیون مترمکعب از منابع آب سیمینهرود برای انجام فعالیتهای کشاورزی در اختیار میگذارد. بنابراین، تعمیم برنامۀ تغییر در سیستم آبیاری به تمام زیرحوضههای دریاچۀ ارومیه کارایی بسیار زیادی دارد و میتواند میزان عرضۀ آب مورد نیاز برای اقدامات احیائی دریاچه را به مقدار شایان توجهی افزایش دهد.