بررسی اثرات کاربری اراضی بر تولید رواناب با استفاده از مدل WetSpa

نویسندگان

1 استادیار گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران

2 استادیار گروه مهندسی مرتع و آبخیزداری، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه لرستان

3 دانشیار گروه مهندسی آبخیزداری، دانشکدۀ منابع طبیعی و علوم دریایی دانشگاه تربیت مدرس، مازندران، نور

4 استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

5 مدیر دفتر مطالعات پایۀ شرکت آب منطقه‏ای گلستان

doi
10.22059/ije.2015.58062
چکیده

هدف اصلی پژوهش حاضر، ارزیابی تأثیرات تغییر کاربری اراضی بر مؤلفه‏های رواناب کل، رواناب سطحی و دبی اوج در حوضۀ آبخیز باغه‏سالیان در استان گلستان است. ‌نقشۀ کاربری اراضی برای سال‏های 1365 و 1391 با استفاده از یک روش ترکیبی و تصاویر ماهواره‏ای لندست تهیه شد. با استفاده از مدل WetSpa، شبیه‏سازی رواناب در مقیاس روزانه برای 8 سال (5 سال اول برای واسنجی و 3 سال بعد برای اعتبارسنجی) و برای نقشه‏های کاربری سال 1365 و 1391 انجام شد. برای ارزیابی دقت مدل WetSpa از ضریب نش‌ـ ساتکلیف و معیار تجمعی دقت استفاده شد. ضریب نش‌ـ ساتکلیف برای دورۀ واسنجی و اعتبار‌سنجی به‌ترتیب 61/0 و 56/0 به دست آمد. مقدار معیار تجمعی نیز برابر با 64/0 و 62/0 برای دورۀ واسنجی و اعتبار‌سنجی بود. این معیارها نشان داد مدل WetSpa برای شبیه‏سازی رواناب در حوضۀ آبخیز باغه‏سالیان مناسب است. در‌نتیجه تغییرات کاربری از سال 1365 تا 1391، رواناب کل، رواناب سطحی و دبی اوج افزایش یافته است، در‌صورتی‌که نسبت افزایش در رواناب سطحی نسبت به کل رواناب بیشتر بوده است. رواناب کل و رواناب سطحی برای کاربری اراضی 1365 به‌ترتیب برابر با 62/431، 77/158 میلیون متر‌مکعب و دبی اوج 45/27 متر‌مکعب بر ثانیه به دست آمد. این مقدار برای کاربری اراضی 1391 به‌ترتیب 31/480، 86/182 و 94/30 است.