فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کیفیت آب‏های زیرزمینی، تأثیر مستقیم بر زندگی جوامع بشری دارد و پایش کیفیت این منابع از اهمیت ویژه‏ای برخوردار است. هدف این پژوهش بررسی روند تغییرات کیفی و سطح ایستابی آب‏های زیرزمینی در حوضۀ آبریز دریاچۀ ارومیه است که میزان مناسب‌بودن صرف این منابع برای مصارف کشاورزی و شرب با استفاده از نمودارهای ویلکوکس و شولر، در دو دشت تسوج و شیرامین، بررسی شد. کلاس غالب آب زیرزمینی در دو دشت‏ به‌ترتیب، برای مصارف کشاورزی، با نمودار ویلکوکس، C3S1 و  C2S4و برای مصارف شرب، با نمودار شولر، «خوب» و «نامطبوع» طبقه‏بندی شد. بررسی میانگین پارامترهای  EC، PH، SO4، TH، TDS، Mg، Ca و Cl در بازۀ زمانی سال‏های 1382‌ـ 1393 نشان داد که کیفیت آب در هر دو دشت، در گذر زمان کاهش یافته است. میانگین همبستگی روند تغییرات مکانی سطح ایستابی و Ec، در دشت، 37/0- محاسبه شد که نشان‌دهندۀ افزایش شوری با کاهش سطح آب آبخوان است. سطح ایستابی آبخوان تسوج، به‏طور متوسط، سالانه 18 سانتی‏متر و حجم آن، 27/1 میلیارد مترمکعب کاهش داشته است؛ اما آبخوان دشت شیرامین سالانه 1 سانتی‏متر افزایش سطح و 006/0 مترمکعب افزایش حجم داشته است. نتایج نشان داد که با کاهش کیفیت منابع آبی، میزان برداشت سالیانه از آبخوان‏ها، کاهش می‏یابد. این یافته را می‏توان ناشی از نامناسب‌بودن آب‏ها برای مصارف گوناگون مانند کشاورزی دانست. با توجه به نتایج، انجام طرح‏های مختلف برای کنترل شوری و اجرای سیستم‏های مناسب زهکشی در اراضی کشاورزی، برای حفظ میزان تولیدات کشاورزی، پیشنهاد می‌شود.