استفاده از شاخصهای کلروفیل فلورسنس برای تشخیص تنشهای محیطی (خشکی و شوری) در برگ گیاه بَنه (Pistacia mutica L.)
نویسندگان
1 دانشیار، دانشکدۀ علوم و فنون نوین، دانشگاه تهران، تهران
2 دانشیار، دانشکدۀ منابع طبیعی، دانشگاه کاشان، کاشان
doi
10.22059/ije.2015.57295چکیده
دمای زیاد، تشعشعات خورشیدی زیاد، فشار بخار آب پایین و فقدان بارندگی در بیشتر ماههای سال از ویژگیهای اکوسیستمهای خشک است. در این شرایط، درختانی مانند پسته تحت تنش شوری و خشکی قرار میگیرند. بهمنظور بررسی اثر تنش همزمان خشکی و شوری بر عملکرد دستگاه فتوسنتزکننده، نهالهای بنه تحت تأثیر تیمارهای شاهد، و سه سطح تنش اسمزی (حاصل از ترکیب نمک و پلیاتیلن گلیکول) شامل: کم، متوسط و زیاد قرار گرفتند. بدینمنظور، پارامترهای فلورسنس پایه (F0)، فلورسنس حداکثر (Fm)، فلورسنس متغیر (Fv)، فلورسنس پایه در نور اشباع (Fʹ0)، فلورسنس حداکثر در نور اشباع (Fʹm)، فلورسنس متغیر در نور اشباع (Fʹv)، فلورسنس ثابت (Fs)، بازده کوانتوم مبنا (F0 /Fm)، بیشترین کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (Fv/ Fm)، فعالیت مجموعۀ شکافت مولکولهای آب (Fv/F0)، بازده کوانتوم مبنا در نور اشباع (Fʹv/Fʹm)، کارایی واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (ΦPSII)، میزان انتقال الکترون (ETR) و ظرفیت واقعی فتوشیمیایی فتوسیستم2 (qP) اندازهگیری و محاسبه شدند. تغییر شاخصهای F0 و Fm فقط در تنش زیاد معنادار بود که گویای آسیبدیدگی فرایند انتقال فوتونهای جذبشده از آنتنها به مراکز واکنش است.کاهش معنادار Fv / Fm در تنش زیاد بیانکنندۀ فتواکسیداسیون نوری فتوسیستم2 است. زیادبودن بازده F0 / Fm در تنش زیاد، گویای کاهش فعالیت فتوسیستم1 است. کاهش ΦPSII و افزایش پراکنش غیرفتوشیمیایی فوتونهای جذبشده (NPQ) در تنش زیاد نشان داد که پراکنش غیرشیمیایی بالاست. کاهش معنادار qP در تنش متوسط و تنش زیاد نشان داد که بازده استفاده از نور در گیاه کاهش یافته است. در این بررسی مشخص شد که جدای از شاخصهای کلروفیل فلورسنس وابسته، متغیرهای غیروابسته هم نقش برجستهای در بررسی اثر تنشهای محیطی مانند تنش اسمزی بر دستگاه فتوسنتزکنندۀ گیاه دارند.