بررسی الزامات برآورد جریان زیستمحیطی در رودخانهها با روشهای هیدرواکولوژیکی (مطالعۀ موردی: رودخانۀ دلیچای واقع در استان تهران)
نویسندگان
1 . دانشجوی دکتری سازههای آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
2 دانشیار گروه سازههای آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
3 کارشناس ارشد سازههای آبی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران
doi
10.22059/ije.2015.57298چکیده
در پژوهش حاضر الزامات برآورد جریان زیستمحیطی در رودخانهها با تمرکز بر رودخانۀ دلیچای بهعنوان نمونۀ مطالعاتی با استفاده از روشهای هیدرواکولوژیکی بررسی شده است. ابتدا با استفاده از دو روش مرسوم تنانت و محیط ترشده به تخمین جریان زیستمحیطی پرداخته شده است. سپس با توجه به اهمیت و غالببودن گونۀ قزلآلای رنگینکمان در این رودخانه شرایط اکولوژیکی رودخانه برای اینگونه بررسی شده و ارزیابی زیستگاهی صورت گرفته است. براساس نتایج، جریان زیستمحیطی تخمین زدهشده با استفاده از دو روش استفادهشده در این پژوهش اختلاف زیادی دارد و عملاً نتایج این دو بسیار مبهم خواهد بود. مطابق با نمودار سری زمانی زیستگاه نیز، شرایط مطلوبیت زیستگاهی برای سه گروه سنی مختلف قزلآلای رنگینکمان بسیار متفاوت است. میزان زیستگاههای مطلوب در دسترس نیز در ماههای مختلف سال بسیار متغیر است. بنابراین تخمین یک میزان خاص برای جریان زیستمحیطی کار مشکلی خواهد بود. در صورت استفاده از روش محیط ترشده عملاً ذینفعان در رودخانه حق بهرهبرداری از آن را نخواهند داشت، و در صورت استفاده از روشهایی مانند حداقل تنانت برای تخمین حداقل جریان زیستمحیطی طبق سری زمانی زیستگاهی عملاً تنشهای جبرانناپذیری برای اکوسیستم رودخانه بهخصوص در ماههای بحرانی مانند تخمریزی گونۀ مد نظر (اسفند و فروردین) ایجاد میشود. درمجموع ابتدا باید توزیع مکانی زیستگاهی در طول رودخانه استخراج و سپس با توجه به نمودار سری زمانی مطلوبیت هر بازه میزان جریان زیستمحیطی تخمین زده شود.
