تحلیل فضایی توسعة شهری در ایران (رشد اندازة شهرها)

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه یورک کانادا

2 دانشیار گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان

3 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه اصفهان

doi
چکیده

بیشتر کشورهای جهان با گسترش پدیدة شهرنشینی مواجه‎اند. در طول زمان، تغییر شیوه‎های تولید و بهبود فناوری سبب مهاجرت مردم از روستاها به شهرها شده است. شهرهای موجود بزرگ‎تر شده و شهرهای جدیدی نیز شکل گرفته‎اند. در ادبیات اقتصاد شهری، این پدیده با عنوان توسعة شهری مورد بررسی قرار می‎گیرد. شهرها به دلیل صرفه‎جویی‎های‎ ناشی از مقیاس در تولید و مصرف، شکل می‎گیرند. در هر سیستم شهری، شهرهایی با اندازه‎های مختلف وجود دارند، که محصولات متفاوتی تولید می‎کنند. عوامل متفاوتی بر توسعة شهری مؤثرند و نحوة گسترش آن را تحت تأثیر قرار می‎دهند که از جملة مهم‎ترین آن‎ها می‎توان به عوامل اقتصادی اشاره کرد. این مطالعه به بررسی عوامل مؤثر بر توسعة شهری، در قالب رشد اندازة شهرها، از طریق مدل هندرسن می‎پردازد. مدل توسعة شهری هندرسن، از طریق تکنیک‎های اقتصادسنجی مرسوم و فضایی برای سیستم شهری ایران در دورة 75-1345، آزمون می‎شود. استفاده ازتکنیک‎های اقتصادسنجی فضایی، اثرات مجاورت و همسایگی در کنار سایر عوامل در مدل وارد می‎شود. نتایج مطالعه نشان می‎دهد که عوامل مطرح شده در مدل هندرسن، بر رشد اندازة شهرهای ایران مؤثر بوده و اثرات مجاورت نیز نقش معنی دار و قابل توجهی بر رشد اندازة شهرهای کشور داشته‎اند. طبقه‎بندی JEL: R12, C31