تهیۀ نقشۀ پتانسیل آب زیرزمینی با استفاده از مدل‎های انتروپی شانون و جنگل تصادفی در دشت بجنورد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد بجنورد

2 استادیار گروه مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکدۀ کشاورزی، دانشگاه شیراز

3 دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی استان خراسان ‌شمالی

doi
10.22059/ije.2015.56242
چکیده

امروزه تأمین آب به‌منظور تحقق اهداف توسعۀ پایدار یکی از مهم‎ترین دغدغه‌ها و چالش‌ها در اکثر کشورهای جهان است. به‌همین دلیل، تعیین مناطق دارای پتانسیل آب زیرزمینی، از ابزارهای مهم در حفاظت، مدیریت و بهره‌برداری از منابع آب به‌شمار می‌رود. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر پتانسیل آب زیرزمینی و پهنه‌بندی حساسیت آن با استفاده از مدل‌های انتروپی شانون و جنگل تصادفی در دشت بجنورد برنامه‎ریزی شده است. بدین منظور لایه‎های اطلاعاتی درجۀ شیب، جهت شیب، شکل شیب، طول شیب، طبقۀ ارتفاعی، شاخص رطوبت توپوگرافی، فاصله از گسل، تراکم گسل، فاصله از آبراهه، تراکم زهکشی، زمین‌شناسی و کاربری اراضی به‏عنوان عوامل مؤثر بر پتانسیل آب زیرزمینی شناسایی و در نرم‌افزار ArcGIS رقومی و تهیه شد. سپس با استفاده از مدل‌های انتروپی شانون و جنگل تصادفی، وزن هر یک از عوامل مؤثر در نرم‎افزار آماری R محاسبه و در نهایت نقشه‌های پتانسیل آب زیرزمینی برای منطقۀ تحقیق تهیه شد. نتایج ارزیابی دقت روش‌های پهنه‌بندی پتانسیل آب زیرزمینی با استفاده از منحنی تشخیص عملکرد نسبی(ROC)، بیانگر دقت خیلی خوب مدل انتروپی شانون (55/85 درصد) در مقایسه با مدل جنگل تصادفی (95/76 درصد) است. همچنین براساس مدل انتروپی شانون لایه‌های کاربری اراضی، لیتولوژی، فاصله از آبراهه و طبقۀ ارتفاعی بیشترین تأثیر را بر پتانسیل آب زیرزمینی در منطقۀ مطالعاتی داشته‌اند.