سرطان پانکراس: از ژنوم تا درمان های نوین
نویسندگان
1 دانشجوی کارشناسی، گروه علوم زیستی، دانشکده علوم پایه، موسسه آموزش عالی ربع رشید، تبریز، ایران
2 استادیار، گروه علوم زیستی، دانشکده علوم پایه، موسسه آموزش عالی ربع رشید، تبریز، ایران
doi
10.30476/smsj.2019.79287.چکیده
سرطان پانکراس رتبه چهارم مرگومیرهای ناشی از سرطان را به خود اختصاص داده است. بقای مبتلایان به آن بسیار پایین بوده و میزان مرگومیر آن در مردان بیشتر از زنان میباشد. عوامل مختلف ارثی و غیرارثی در شکلگیری سرطان پانکراس دخیل هستند که از جمله عوامل مهم غیرارثی میتوان به سیگار کشیدن اشاره نمود. علاوه بر این، مشخص شده است که خطر ابتلا به سرطان پانکراس در بیماران مبتلا به دیابت ملیتوس دو برابر افرادی است که دیابت ملیتوس ندارند. از شرایط ارثی نیز میتوان به تغییرات ژنتیکی (فعال شدن آنکوژنها و غیرفعال شدن ژنهای سرکوبگر تومور) و اپی ژنتیکی (ncRNA) اشاره کرد. جهش در آنکوژن KRAS در 95 درصد مبتلایان به سرطان پانکراس دیده میشود. علیرغم کاربرد معمول سونوگرافی و نشانگرهای تومور در تشخیص سرطان پانکراس، اهمیت آنها به عنوان ابزار تشخیصی قدرتمند دچار چالش شده است. نوآوری در استراتژیهای درمانی رایج مثل شیمیدرمانی و ایمنیدرمانی و نیز ژندرمانی بر پایه حاملهای ژنتیکی ابزار نویدبخشی را برای درمان فراهم کرده است. استفاده از ویروسهای آنکولیتیک با ویژگی تکثیر انتخابی در سلولهای سرطانی و عوارض جانبی حداقل، چشمانداز جدیدی را برای آینده درمانی این سرطان گشوده است. علاوه بر این، فناوریهای نوین ویرایش ژنی از جمله کریسپر دستورزی ژنوم سلولهای سرطانی را در جهت شناسایی و تنظیم مسیرهای مولکولی دخیل در سرطان پانکراس ممکن کرده است. با توجه به اینکه تغییرات ژنتیکی و اپی ژنتیکی متعدد در بیماریزایی این سرطان نقش دارد، کنترل همزمان این مسیرها با روشهای درمانی متعدد میتواند استراتژی درمانی مفیدی برای سرطان پانکراس باشد.