فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: شهرستان سروآباد در استان کردستان در سال‌های اخیر به‌واسطۀ دلایل و عوامل متعدد، ازجمله معدود شهرستان‌هایی است که با کاهش جمعیت مواجه بوده است. نکتۀ مهم در این رابطه، وجود پتانسیل‌های مهم کشاورزی، گردشگری، همچنین دام‌داری و موارد بسیار دیگر است که اثر چندانی بر ماندگاری جمعیت و افزایش کیفیت آن برجای نگذاشته است. هدف مطالعۀ حاضر، تحلیل کیفی دلایل کاهش جمعیت شهرستان مبتنی بر رویکرد توسعه‌ای است. روش مطالعه: روش تحقیق پژوهش حاضر، کیفی، رهیافت نظریۀ زمینه‌ای برای تفسیر یافته‌ها و مصاحبه‌های نیمه ساخت‌یافته با ٤٥ نفر از مطلعین کلیدی شهرستان بوده است. همچنین، برای تحلیل مصاحبه‌ها از تکنیک تحلیل تماتیک استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌های مطالعه مبتنی بر نوعی رویکرد توسعه‌محور حاکی از آن است که شهرستان سروآباد از نظر توسعۀ اقتصادی و ذیل آن سرمایه‌گذاری، اشتغال‌زایی و بهره‌وری بخش‌های تجاری، بازارچه‌ها و تعاونی‌ها در جایگاه مطلوبی قرار ندارد. مصاحبه‌ها نیز دال بر این مدعا بوده است. کمبود سرمایه‌گذاری بخش دولتی، اقتصاد ناپایدار و حاشیه‌بودن شهرستان، تسلط فضای امنیتی، تبعیض‌های قومی و مذهبی، محدودیت فضای سیاسی مشارکت‌های مدنی و ضعف جامعۀ مدنی و تقابل فرهنگ سنتی و مدرن و شکل‌گیری تغییرات فرهنگی، مهاجرت افراد تحصیل‌کرده و حرفه‌ای و کاهش زیست‌پذیری و تاب‌آوری اجتماعی اقتصادی در روستاها به‌مثابه مهم‌ترین مضامین و مسائل توسعه در شهرستان و در نتیجه مهاجرفرستی آن معرفی شده‌اند. نتیجه‌گیری: مبتنی بر یافته های پژوهش حاضر، الگوی جبرانی به‌عنوان راهکار اصلی برای توسعۀ شهرستان پیشنهاد می‌گردد که اساس آن توسعۀ حمایتی است. این نوع از توسعه با مشارکت و حمایت دولت و نهادهای آن، مردم محلی و نهادها و انجمن‌های شهرستان قابل حصول است تا بتوان در عرصه‌های اجتماعی، سیاسی، زیست محیطی، فرهنگی و اقتصادی و مهم‌تر جمعیتی، پایداری را محقق ساخت.