مواجهه با فرهنگ سلبریتی؛ مطالعۀ پدیدارشناختی تجربۀ ‌زیستۀ نوجوانان و جوانان کاربر اینستاگرام

نویسندگان

1 . استاد تمام گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران.

2 پژوهشگر دوره پسادکتری جامعه‌شناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت‌ الله العظمی بروجردی (ره)، بروجرد، ایران.

doi
10.22080/ssi.2025.29267.2284
چکیده

اهداف: در چند سال اخیر، زیست­جامعۀ ایرانی و به‌خصوص نسل نوجوان و جوان در فضای شبکۀ اجتماعی اینستاگرام با فرهنگ سلبریتی پیوند خورده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی پدیدارشناختی تجربۀ ‌زیستۀ نوجوانان و جوانان شهرستان بروجرد در مواجهه با فرهنگ سلبریتی در شبکۀ اجتماعی اینستاگرام صورت گرفته است. روش مطالعه: روش پژوهش حاضر کیفی و از نوع پدیدارشناسی بوده است. بر اساس این، با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند با معیار اشباع نظری، 29 نفر از نوجوانان و جوانان کاربر اینستاگرام در شهرستان بروجرد برای انجام مصاحبه‌های عمیق انتخاب شدند. همچنین برای تحلیل یافته‌ها از روش تحلیل کلایزی در فضای نرم‌افزار مکس‌کیودا استفاده شده است. یافته‌ها: یافته‌های این پژوهش حکایت از 28 مضمون اولیه، 10 مضمون محوری شامل مرجع‌شدگی، مهندسی عواطف و احساسات، کنشگری لاکچری، پرستیژگرایی، فانتزی‌سازی زندگی، ساده‌سازی موفقیت، دگرگونی الگوی فراغت، شکاف ارزشی و نسلی، ارضاء مصنوعی امیال و آرزوها و زیستن برای دیگری و یک مضمون اصلی تحت عنوان اغواشدگی و درگیری با فرهنگ سلبریتی داشته است. نتیجه‌گیری: مواجهه با فرهنگ سلبریتی در دنیای معاصر، تحولی پیچیده و چندبعدی را به همراه دارد. از یک سو، سلبریتی‌ها در جذب توجه عمومی نقش پررنگی ایفا می‌کنند. از سوی دیگر، فرهنگ سلبریتی ممکن است به سطحی‌گرایی و تصویرهایی غیرواقعی و مصنوعی دامن بزند که نتیجۀ آن، کاهش خودآگاهی در میان افراد جامعه، به‌ویژه نسل نوجوان و جوان است.