محاسبه رشد بهرهوری کل عوامل به کمک مدلهای ناپارامتری تحلیل پوششی دادهها؛ با یک مطالعه موردی در صنعت برق
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تحقیق در عملیات دانشکده ریاضی دانشگاه علم و صنعت ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد تحقیق در عملیات دانشکده ریاضی دانشگاه علم و صنعت ایران
3 استادیار دانشکده ریاضی – دانشگاه علم و صنعت ایران
doi
چکیده
بهرهوری کل عوامل (TFP)، معیاری برای محاسبه میزان بهرهوری در یک سازمان است. این شاخص توصیفکننده روند تبدیل هزینه کل به درآمد کل است و لذا افزایش آن در یک سازمان میتواند منجر به پیشرفت در بازار رقابتی، بهبود عملکرد بخشهای مختلف، نزدیک شدن هرچه بیشتر به اهداف برنامهریزی شده، کاهش هزینهها، افزایش درآمد، بهبود کیفیت تولید یا خدمات و غیره گردد. در برنامه چهارم توسعه آمده است که همه دستگاه های اجرائی مکلفند سهم ارتقای بهرهوری در رشد تولید مربوطه را تعیین کرده و الزامات و راهکارهای لازم برای تحقق آنها را برای تحول کشور از یک اقتصاد نهاده محور به یک اقتصاد بهرهور محور مشخص نمایند، بهطوری که سهم بهرهوری کل عوامل در رشد تولید ناخالص داخلی(GDP) حداقل به 3/31 درصد و متوسط رشد سالیانه بهرهوری نیروی کار، سرمایه و کل عوامل تولید بهترتیب به مقادیر حداقل، 5/3، 1 و 5/2 درصد برسد. لذا لزوم تعیین رشد بهرهوری کل عوامل و عوامل تأثیرگذار بر آن، به منظور برنامهریزی و ارائه راهکارهایی در جهت ارتقای بهرهوری، با توجه به این قانون و موارد ذکر شده، کاملاً مشخص میشود. این مقاله به جهت پوشش اهداف مذکور، روشی را با تلفیق مدلهای ناپارامتری تحلیل پوششی دادهها (DEA) و شاخص رشد بهرهوری تورنکوئیست ارائه میدهد که علاوه بر محاسبه رشد TFP، میزان تأثیر تغییرات کارایی و تغییرات تکنولوژی را در رشد مربوطه، در طول زمان و با وجود تنها یک واحد تصمیمگیرنده (DMU)، محاسبه مینماید. این مقاله همچنین، به منظور بررسی دقیقتر موارد شرح داده شده، در یک مطالعه موردی در صنعت برق، به بررسی رشد TFP و عوامل موثر در رشد آن در طی سالهای 1347 تا 1383 میپردازد. طبقهبندی JEL : D4.