فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: هدف این پژوهش، واکاوی برساختگی تضادهای مبتنی بر دین در زیست‌حیات اجتماعی استان کردستان است. تضاد به‌عنوان یک واقعیت اجتماعی، مسأله‌ای فراگیر به‌ویژه با بن‌مایه‌های دینی است. دین با آنکه غالباً خصلتی انسجام‌بخش دارد، اما تضادآفرینی آن نیز قابل انکار نیست. به‌لحاظ نظری، ساخت اجتماعی دین، دربرگیرندۀ ساخت اجتماعی «نادین» و «دین خطا» نیز هست. بنابراین، این مطالعه درصدد پاسخ  به چگونگی برساخت تضادهای مبتنی بر دین در زیست‌حیات اجتماعی استان کردستان طراحی شده است. روش مطالعه: پژوهش حاضر به روش قوم‌نگاری و مشاهده و مصاحبۀ عمیق نیمه‌ساخت‌یافته با شهروندان شهرهای مختلف استان کردستان بود که تجربۀ زیسته‌ای از تضادهای مبتنی بر دین داشتند. اشباع ‌نظری نیز با انجام 23 مصاحبه حاصل شده است. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از روش تحلیل تماتیک بروان و کلارک استفاده شد. به‌ نحوی که پس از وارسی دقیق رونوشت متن مصاحبه‌ها و با انجام کدگذاری، 80 کد اولیه شناسایی شدند. از ترکیب کدهای اولیه، 16 تم فرعی شناسایی شد. این تم‌ها سپس در ذیل 4 تم اصلی سازمان‌دهی شدند و در ادامه، تم‌های اصلی، تم فراگیر «تضادهای مبتنی بر دین» را آشکار کردند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان دادند که تم‌های خودحق‌پنداری، عدم‌پذیرش کثرت-گرایی، انحصارگرایی و تمامیت‌خواهی به‌عنوان «منشأ تضادهای مبتنی بر دین» عمل می‌کنند. همچنین، تم‌های ارتداد، تکفیر، تعصب‌ورزی و ستیزورزی به مثابه «تشدیدکننده‌های تضادهای مبتنی بر دین» نقش ایفا کرده‌اند. تم‌های انعطاف‌ناپذیری، انتقادناپذیری، غیریت‌سازی و الحادگرایی به‌عنوان «تداوم‌بخش تضادهای مبتنی بر دین» عمل نموده‌اند. درنهایت، تم‌های مناسک‌گرایی، نمادگرایی، آئین‌های قدسی و رسوب‌شدگی سنت‌ها به‌عنوان «انعکاس‌دهندۀ تضادهای مبتنی بر دین» ظاهر شده‌اند. نتیجه‌گیری: خصلت‌های یادشده، به‌طور هم‌زمان در فرآیند تولید، تشدید و تداوم تضادهای مبتنی بر دین در زیست‌حیات اجتماعی استان کردستان تأثیرگذار بوده و نقش کلیدی در تحول این تضادها ایفا کرده‌اند.