پیش‌ران‌های مؤثر بر آیندۀ مشاورۀ شغلی در ایران

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران،

2 کارشناسی ارشد رشتۀ مشاورۀ شغلی، گروه مشاوره، دانشکدۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران،

doi
10.22080/ssi.2025.28447.2251
چکیده

اهداف: موضوع اشتغال و مسایل مرتبط با آن یکی از مهم‌ترین عرصه‌های نظام اجتماعی و مسایل حوزۀ حکمرانی محسوب می‌شود. با توجه به شرایط پیش رو، مسائل و نیازهای در حال شکل‌گیری، مسألۀ اصلی این پژوهش، تحلیل محیطی نظام مشاورۀ شغلی در ایران آینده و شناسایی مهم‌ترین پیش‌ران‌های مؤثر بر آیندۀ نظام مشاورۀ شغلی با رویکرد محیط‌شناسی راهبردی است. رویکرد نظری این پژوهش برای شناسایی پیش‌ران‌ها، مشتمل بر برخی نظریه‌های آینده‌پژوهی مانند مثلث آینده‌پژوهی و رویکرد چهار بعدی دی تور (توجه به رویدادها، روندها، تصاویر و اقدامات) بوده است. روش مطالعه: روش انجام این پژوهش، آمیخته (کمی و کیفی) بود و پژوهش‌گر به تناسب مراحل تحقیق و سؤالات مختلف خود از روش‌های متعددی بهره گرفته است؛ اما روش اصلی گردآوری اطلاعات "پویش محیطی" از طریق مرور ادبیات و تکنیک دلفی یا مصاحبه‌های خبرگی با کارشناسان و نیز مرور اسناد و سیاست‌ها بوده است. روش نمونه‌گیری، هدفمند و ابزارهای پژوهش، مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته و پرسش-نامه‌های بسته بود. روش‌های تجزیه‌و‌تحلیل شامل آمار توصیفی برای داده‌های پرسش‌نامه‌های بسته و تحلیل ماتریس متقاطع با استفاده از نرم‌افزار میک میک بود. یافته‌ها: یافته‌های اصلی نشان داد مشاورۀ شغلی از میان 147 پیش‌ران شناسایی‌شده، تحت تأثیر سه پیش‌ران کلیدی "سامان‌دهی مؤسسات کاریابی و مشاورۀ شغلی و برقراری ارتباط بین آن‌ها"، "داشتن افق و برنامه‌ریزی بلندمدت" و "نیاز اقشار مختلف جامعه به مشاورۀ شغلی" است. نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد برای فعال‌سازی و توسعۀ نظام مشاورۀ شغلی در ایران بایستی تمرکز نظام سیاست‌گذاری تواماً بر سامان‌دهی نهادهای ذی‌ربط، تدوین برنامه‌های درازمدت و توجه به نیازهای گروه‌های مختلف سنی جنسی و شغلی است.