مطالعه‌ای کیفی از درک و تجربۀ خیانت زناشویی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

2 دانشیار گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران

3 دانشجوی دکتری، گروه جامعه شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه یزد، یزد، ایران.

doi
10.22080/ssi.2025.28609.2261
چکیده

اهداف: خیانت زناشویی از عوامل مهم و تأثیرگذار بر بی‌ثباتی و از‌دست‌رفتن سامان خانواده است. با توجه به اهمیت بنیادین خانواده، پی بردن به تجربۀ زیست خیانت، می‌تواند محققان و نهادهای مرتبط را در جهت درک بهتر موضوع کمک کند. بر اساس این، هدف تحقیق حاضر کشف و واکاوی تجربۀ خیانت در میان زنان و مردان است. روش مطالعه: این مطالعه به روش کیفی و در سال ۱۴۰۲ در شهر یزد انجام شده است. نمونۀ پژوهش شامل ۱۴ نفر از زنان و مردان دارای تجربۀ خیانت بود که با نمونه‌گیری گلوله برفی و هدفمند انتخاب شدند. داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه‌ ساختاریافته جمع‌آوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون، تجزیه‌و‌تحلیل شدند. یافته‌ها: نتایج این تحقیق نشان داد که زیست خیانت مرتبط است با شرایط خانوادگی، درک و تجربه از ناکامی‌های فردی در زندگی زناشویی و بی‌بندوباری‌های جنسی. شرکت‌کنندگان در پژوهش به‌طور مداوم تجربه‌ای از مخاطره را در این زمینه مطرح کردند. مضامین اصلی عبارت‌اند از: «لاقیدی رفتاری»، «نهاد نامتعادل»، «ضلع سوم»، «زیست مخاطره‌ای» و «خودسازی ضعیف». نتیجه‌گیری: براساس یافته‌ها، ادراک خیانت به‌طور خاص با فانتزی و ایده‌آل‌های جنسی در روابط زناشویی از یک سو و زیست خانوادگی و زمینۀ فردی تجربۀ روابط خارج از عرف از سوی دیگر ارتباط دارد. زیست خیانت به-عنوان عرصه‌ای پرمخاطره، سلامت جسمی و روانی افراد را به‌طور جدی تهدید می‌کند. مضمون فراگیر تحقیق عبارت‌اند از فرونشست هنجاری-ارزشی که به این معناست که دین و خانواده به‌عنوان نظام‌ها و نهادهای تنظیم‌گر و کنترل‌گر امر جنسی، نفوذ، کارایی و مرجعیت خود را از دست داده‌اند. با توجه به نتایج به‌دست‌آمده، پیشنهاد می‌شود سیاست‌گذاران اجتماعی و فرهنگی با همکاری مراکز مشاوره، برنامه‌های آگاه‌سازی و آموزش جامعی در زمینۀ تحکیم بنیان خانواده، مدیریت تعارضات زناشویی و ارتقاء سلامت جنسی و روانی افراد تدوین و اجرا کنند. این برنامه‌ها باید ضمن پرداختن به عوامل زمینه‌ساز خیانت، به تقویت مهارت‌های ارتباطی زوجین و ایجاد فضایی امن و صمیمی در خانواده کمک نمایند. همچنین تقویت هنجارهای دینی و اخلاقی در جامعه یک ضرورت جدی است.