شناسایی و ارزیابی ویژگی‌های پروبیوتیک لاکتوباسیلوس هلوتیکوس C7303 بومی: فعالیت‌های ضدمیکروبی، ضدبیوفیلم و آنتی‌اکسیدانی برای کاربرد در فرآورده‌های لبنی

نویسندگان

1 فردوسی مشهد

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

3 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

4 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

5 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران

doi
10.48311/fsct.2026.117404.82914
چکیده

امروزه، سویه‌های بومی باکتری‌های اسیدلاکتیک (LAB) اهمیت ویژه‌ای در صنعت لبنیات پیدا کرده‌اند. این سویه‌ها علاوه بر سازگاری ذاتی با شرایط محیطی محلی، توانایی منحصربه‌فردی در تولید طعم‌ها و عطرهای مطلوب مورد نیاز برای تهیه فرآورده‌های تخمیری مختلف دارند. هدف این پژوهش، بررسی ویژگی‌های پروبیوتیک، عملکردی، ایمنی و زیستی سویه بومی L. helveticus C7303 جدا شده از پنیر خِیکی بود. ارزیابی‌ها شامل بررسی خواص آنتی‌اکسیدانی، پروفایل بیان ژن، ویژگی‌های ضدبیوفیلم، مقاومت به آنتی‌بیوتیک‌های درمانی رایج و خصوصیات ضدمیکروبی علیه پاتوژن‌های باکتریایی بود. سویه مورد نظر سطح بالایی از فعالیت ضدچسبندگی نشان داد و به ترتیب ۶۱٫۵٪ مهار در آزمون رقابت، ۵۳٫۲٪ در آزمون مهار و ۳۰٫۵٪ در آزمون جابه‌جایی را به ثبت رساند. L. helveticus C7303 فعالیت ضدباکتریایی قوی در برابر چندین پاتوژن گرم‌مثبت و گرم‌منفی از جمله S. aureus، L. monocytogenes، E. coli و Sh. dysenteriae از خود نشان داد. در روش کشت دو لایه اصلاح‌شده، بزرگ‌ترین هاله مهار برای S. aureus و L. monocytogenes ثبت شد، در حالی که کم‌ترین اثر علیه E. coli و S. Typhimurium مشاهده گردید. نتایج آزمون MTT تأیید کرد که عصاره بدون سلول (CFS) این سویه باعث کاهش قابل‌توجه زنده‌مانی سلول‌های سرطانی می‌شود. این سویه همچنین حساسیت بالایی به اکثر آنتی‌بیوتیک‌های آزمایش‌شده نشان داد؛ بزرگ‌ترین هاله مهار برای اریترومایسین (۲۷٫۵ میلی‌متر) و کم‌ترین حساسیت مربوط به آمپی‌سیلین (۱۶٫۲ میلی‌متر) بود. با توجه به نتایج مثبت آزمون‌های عملکردی و ایمنی، L. helveticus C7303 پتانسیل بالایی برای استفاده به عنوان استارتر لبنی و پروبیوتیک عملکردی با اثرات تغذیه‌ای و درمانی دارد.