سناریوی فرهنگ در دانشگاه آینده

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری حکمرانی آموزش، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران،ایران.

2 استادیار حکمرانی آموزش، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22034/ciu.2026.57.85
چکیده

فرهنگ دانشگاهی به عنوان یکی از عوامل اساسی در شکل‌دهی به هویت علمی و اجتماعی دانشجویان، نقشی کلیدی در توسعۀ فرهنگی و تمدنی جوامع ایفا می‌کند. با توجه به تحولات سریع اجتماعی و علمی، آیندۀ فرهنگ دانشگاهی در ایران نیازمند بررسی و برنامه‌ریزی دقیق است. هدف: این مقاله با هدف تحلیل آیندۀ فرهنگ در دانشگاههای ایران و با استفاده از روش سناریونویسی انجام شد. روش: ابتدا از طریق مرور پیشینۀ تحقیق و مطالعۀ نظام‌مند، ۳۲ عامل کلیدی شناسایی شد. این عوامل با استفاده از پرسشنامه و نظرسنجی از خبرگان، ارزیابی و ۱۵ پیشران کلیدی انتخاب شد. سپس با استفاده از تکنیک تحلیل اثر متقاطع و نرم‌افزار میک‌مک، روابط میان این پیشرانها تحلیل شد. یافته‌ها: با تمرکز بر دو پیشران «تمایل به پیشرفت» و «انتظارات استاد-دانشجو» که دارای بیشترین اهمیت و عدم قطعیت بودند، چهار سناریوی ممکن ترسیم شد: دانشگاه انگیزشی، دانشگاه ایستا، دانشگاه تک‌رو و دانشگاه در رکود. نتیجه‎‌گیری: نتایج نشان داد که ترکیب انتظارات همسو با تمایل به پیشرفت می‌تواند به توسعۀ فرهنگی و علمی منجر شود. این یافته‌ها راهنمایی برای سیاستگذاران در راستای هدایت انتظارات و تقویت انگیزه‌های پیشرفت در نظام آموزش عالی ارائه می‌دهد.