تحولات نسلی در دانشگاه‌ها: بررسی ویژگی‌های نسل Z و چالش‌های پیش‌رو

نویسندگان

1 دکتری مدیریت دولتی؛ پژوهشگر پژوهشگاه فرهنگ و معارف اسلامی. تهران، ایران

2 استادیارگروه معارف اسلامی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه بوعلی سینا. همدان، ایران

doi
10.22034/ciu.2026.57.115
چکیده

نسل Z که عمدتاً متولدین اواخر دهۀ ۱۹۹۰ تا اوایل دهۀ ۲۰۱۰ را شامل می‌شود، در بستر تحولات عمیق فنّاوری، فرهنگی و اجتماعی رشد یافته و اکنون بخش مهمی از جمعیت دانشجویی دانشگاهها را تشکیل می‌دهد. این نسل، نخستین گروهی است که از کودکی با فنّاوری‌های دیجیتال، اینترنت و شبکه‌های اجتماعی آشنا بوده و همین عامل، ویژگی‌های منحصربه‌فردی را در رفتار، نگرش و سبک زندگی آنان رقم زده است. هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی ابعاد مختلف ویژگی‌های رفتاری، شخصیتی، ترجیحات، مهارتها و ارزشهای بنیادین دانشجویان نسل Z انجام شد و تلاش کرد تصویری جامع و تحلیلی از این نسل ارائه دهد. روش: روش‌شناسی پژوهش مبتنی بر با رویکرد مرور نظام‌مند و چارچوب PRISMA است. یافته‌ها و نتایج: دانشجویان نسل Z دارای ویژگی‌هایی چون اعتمادبه‌نفس بالا، خلاقیت، انعطاف‌پذیری و تعامل گسترده با فضای دیجیتال‌اند. در عین حال، چالشهایی مانند کم‌حوصلگی، تأثیرپذیری از فضای مجازی و شکاف در مهارتهای نرم(مانند ارتباطات بین فردی) نیز در میان آنان مشاهده می‌شود. ترجیحات آموزشی این نسل به سمت یادگیری دیجیتال، بازخورد فوری و استفاده از منابع آنلاین گرایش دارد و در ارتباطات، تمایل به ابزارهای تصویری و غیر رسمی مشهود است. از لحاظ شغلی، علاقه به فنّاوری، دورکاری و جستجوی فرصتهای شغلی متنوع از شاخصهای مهم آنان است.