فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

اهداف: این مقاله معطوف به معرفی یکی از روش‌های مقایسه‌ای بسیار کاربردی و مفید در پژوهش‌های اجتماعی با سطح تحلیل کلان است که اصطلاحاً روش مقایسه‌ای درون‌کشوری با استفاده از تحلیل تجمیعی نامیده می‌شود. بدین منظور، پس از بیان چیستی روش‌های مقایسه‌ای و همچنین ایضاح مزیت‌های آن‌ها بر پژوهش‌های پیمایشی، اقدام به طبقه‌بندی و سپس سنخ‌شناسی انواع روش‌های مقایسه‌ای در پژوهش‌های اجتماعی با پنج معیار محدوده مقایسه، موارد مقایسه، آماج مقایسه، زمان مقایسه و واحد مشاهده شد تا جایگاه و خصایص روش مورد اشاره، با ارجاع به معیارهای مذکور، مکان‌یابی و ردیابی شود. روش مطالعه: با توجه به اینکه مقاله حاضر به معرفی یکی از روش‌های تحقیق در علوم اجتماعی می‌پردازد؛ از نظر روشی، یک کار روش‌شناسانه محسوب می‌شود. یافته‌ها: این مطالعه نشان داد که روش مقایسه‌ای ‌درون‌کشوری با تحلیل تجمیعی اولاً معطوف به مقایسه موارد زیاد می‌باشد و لذا متغیرمحور است تا موردمحور؛ ثانیاً واحد تحلیل آن، واحد‌های جغرافیایی ـ سیاسی در درون یک واحد ملّی است؛ ثالثاً دارای واحد مشاهده فردی می‌باشد و رابعاً از نظر زمانی لااقتضا است؛ یعنی هم می‌تواند برای مقایسه‌های مقطعی به‌کار آید و هم برای مقایسه‌های طولی. این روش در مقام مشاهده و گردآوری داده‌ها،  هم می‌تواند معطوف به خصایل فردی (ویژگی‌های ذهنی) و هم خصایص فردی (ویژگی‌های عینی) کنش‌گران اجتماعی باشد. لذا خود به دو نوع مقایسه‌های پیمایشی و غیرپیمایشی قابل تقسیم است. وجه مشترک هر دو نوع از این روش مقایسه‌‌ای، بهره‌گیری آن‌ها از "تحلیل‌های تجمیعی" می‌باشد. نتیجه‌گیری: مطالعه حاضر به معرفی مزایای مقایسه‌های درون‌کشوری نسبت به مقایسه‌های بین‌کشوری و نیز تحلیل تجمیعی نسبت به تحقیقات پیمایشی منتج شد. در پایان و در مقام جمع‌بندی، عطف به شرایط واقعی و موجود فراروی پژوهش‌گران اجتماعی در ایران، محاسن و مزایای استفاده از روش‌ مقایسه‌ای درون‌کشوری با استفاده از تحلیل‌های تجمیعی مورد اشاره و تأکید قرار گرفته است.